Η Γαλλία στην εποχή του «ούτε...ούτε», της Ιωάννας Κασάπη

Με αφορμή το κλείσιμο του πρώτου εκλογικού κύκλου στη Γαλλία, θα επιχειρήσουμε μια σύντομη αποτίμηση του αποτελέσματος και του γενικότερου κλίματος, εν αναμονή των βουλευτικών εκλογών του Ιουνίου.

Στο δίλημμα «φασίστρια ή νεοφιλελεύθερος πρώην τραπεζίτης», ο γαλλικός λαός απάντησε ότι δεν θα άντεχε την ανάδειξη της φασίστριας στην εξουσίας: αυτό εκφράζει το σημαντικό ποσοστό με το οποίο ο Μακρόν έγινε τελικά πρόεδρος. Ορισμένα στοιχεία της «επικοινωνίας» του έχουν, από αυτή τη σκοπιά, τη σημασία τους. Ο ίδιος αποφάσισε να εκφωνήσει τον πρώτο θριαμβευτικό λόγο μπροστά από την πυραμίδα του Λούβρου, στον χώρο-προαύλιο της αυλής των Ναπολέοντα Ι και ΙΙΙ: σε έναν χώρο ουδέτερο, δηλαδή ούτε «αριστερό», όπως η Βαστίλλη ή η Ρεπουμπλίκ, ούτε «δεξιό», όπως η Κονκόρντ. Η έμπνευση της πυραμίδας παραπέμπει στον Μιτεράν. Και το ίδιο ο βηματισμός και ο λόγος του νέου προέδρου. Πέραν της επιλογής για την εκφώνηση του πρώτου λόγου του, ο νέος πρόεδρος αποφάσισε να πρωτοτυπήσει, για τα γαλλικά τουλάχιστον δεδομένα, μόνο στο τέλος της παράστασής του, όταν ανέβασε δηλαδή στη σκηνή την οικογένειά του, φιλοτεχνώντας ένα αμερικάνικο επικοινωνιακό σκηνικό. Αυτό που προκάλεσε, από την άλλη, αντιδράσεις, και όχι μόνο φεμινιστικές, ήταν η εμφάνιση στην εξέδρα διάφορων συγκροτημάτων με ημίγυμνες χορεύτριες. Αυτό έμεινε άραγε από τη γαλλική πολιτική κουλτούρα;

Περνώντας λοιπόν από την επικοινωνία στην πολιτική, το μείζον είναι τι κάνουμε τώρα που «σώσαμε» τη δημοκρατία με ένα τόσο υψηλό νεοφιλελεύθερο τίμημα – και τη Λεπέν να έχει αποσπάσει ποσοστό-ρεκόρ για το Εθνικό Μέτωπο, απέναντι σε ένα ολόκληρο ρεπουμπλικάνικο μέτωπο.

Είναι αναγκαίο να ξεκινήσουμε από τα συμφραζόμενα: από το κράτος έκτακτης ανάγκης, που είναι ακόμα εδώ[1] ενάμισι χρόνο μετά τις αιματηρές επιθέσεις – και βεβαίως από την καπιταλιστική κρίση, που δεν εξαιρεί τη Γαλλία, διατηρεί ωστόσο εδώ την ιδιοτυπία της[2]. Στο περίγραμμα αυτό φτιάχνεται η η ατζέντα όλων των πολιτικών κομμάτων. Και είναι το ίδιο αυτό περίγραμμα που καθιστά ανούσια τη σύγκριση των τελευταίων εκλογών με τις προεδρικές του 2002 – με την τότε αναμέτρηση, δηλαδή, Σιράκ και πατέρα Λεπέν.

Είναι στο περίγραμμα αυτό που, μετά την επικράτηση των Μακρόν και Λεπέν στον πρώτο γύρο, βιώσαμε το δίλημμα μεταξύ της λεπενικής ψήφου και της νεοφιλελεύθερης μακρονικής σάρωσης. Το δίλημμα πήρε εκβιαστικές διαστάσεις: το θέμα ήταν να σωθεί η ρεπουμπλικάνικη δημοκρατία με κάθε τίμημα! Και μολονότι πολλά μπορούμε να καταλογίσουμε στον Μελανσόν και την πατριωτική-προσωποκεντρική προεκλογική του εκστρατεία, πρέπει να του αναγνωρίσουμε τουλάχιστον αυτό: ότι η άρνηση από πλευράς του, αφενός να αναγνωρίσει το δίλημμα και αφετέρου να υπαγορεύσει ψήφο υπέρ του Μακρόν, του επιτρέπει να σταθεί σήμερα απέναντί τους ως ισάξιος αντίπαλος.

Η δυσαρέσκεια στο εν λόγω δίλημμα δεν έμεινα στον Μελανσόν. Συνεχίστηκε με το κίνημα των «νινιστών» (ni Macron, ni Lepen), που βγήκαν να διαδηλώσουν την επομένη κιόλας του πρώτου γύρου, την εργατική Πρωτομαγιά και τη μέρα της ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων για το δεύτερο γύρο, με σημαντική συμμετοχή και δεκάδες συλλήψεις. Ποια πολιτική υπόσταση θα λάβουν οι συγκεκριμένες αντιδράσεις, δεν μπορεί ακόμα να απαντηθεί. Το βέβαιο, ωστόσο, είναι ότι σήμερα αποτελούν μέρος της εξίσωσης.

Επικράτησε λοιπόν η λογική του ρεπουμπλικανικού μετώπου, με τον Εμανουέλ Μακρόν να αποτελεί πλέον το νεότερο σε ηλικία πρόεδρο της 5ης Γαλλικής Δημοκρατίας. Όμως, μετά την ανάληψη των προεδρικών του καθηκόντων, το να υποδείξει πρωθυπουργό και να δημιουργήσει φιλική κυβερνητική πλειοψηφία, δεν θα είναι εύκολη υπόθεση – κι έχει ενδιαφέρον, εδώ, πώς θα συγκροτηθούν οι εκλογικές λίστες στο Σοσιαλιστικό Κόμμα. Ενδιαφέρον θα παρουσιάσουν, αντίστοιχα, και οι υπόλοιπες συμμαχίες που θα υφανθούν, σε εκλογικό και βουλευτικό επίπεδο. Και βέβαια, το βλέμμα είναι στραμμένο προς την πλευρά της Ανυπόταχτης Γαλλίας: πώς θα συνεχίσει ο τρίτος νικητής του πρώτου γύρου, ο Ζαν Λυκ Μελανσόν;

Προς το παρόν έχουμε μόνο το εκλογικό αποτέλεσμα της περασμένης Κυριακής: τον Μακρόν στο 66,10% και τη Λεπέν στο 33,90%, τη δε αποχή στο 25,44%, τα λευκά στο 6,35% και τα άκυρα στο 2,21%[3].

Σε γενικές γραμμές, η ψήφος προς τον Μακρόν, ήταν ψήφος κυρίως κατά της Λεπέν. Έπειτα, ψήφος αλλαγής πολιτικού προσωπικού, και μόνο στο τέλος επιλογή πολιτικού προγράμματος. Αντίθετα, η ψήφος προς την Λεπέν περιγράφηκε πρωτίστως ως «αντισυστημική», έπειτα ως επιθυμία αλλαγής πολιτικού προσωπικού και τέλος ως ψήφος έγκρισης στο πολιτικό της πρόγραμμα.

Αναφορικά με την γεωγραφική ανακατανομή, στο Παρίσι ο Μακρόν άγγιξε το σαρωτικό 89,68%, έναντι του 10,32% της Λεπέν, με τη συμμετοχή στο 92,70%, δηλαδή κάτω από εκείνη του πρώτου γύρου. Ενδεικτικά, στο λαϊκό και μελανσονικό, στον πρώτο γύρο, Seine-Saint-Denis, ο Μακρόν πήρε το 78,81% και η Λεπέν το 21,19%, με την αποχή στο 32,49%[4]. Οι Γαλλίδες και οι Γάλλοι σε όλη την επικράτεια λοιπόν έσπευσαν στις κάλπες για να σώσουν τη δημοκρατία!

Ότι η εκλογή Μακρόν θα συγκρατήσει την Ακροδεξιά συνολικά στην Ευρώπη, και ιδίως τη λεπενική εκδοχή της στη Γαλλία, είναι βέβαια οικτρή αυταπάτη. Όμως το αποτέλεσμα έχει βαρύνουσα σημασία. Όχι μόνο για την ισχύ του εκλογικού αντιλεπενικού μετώπου που δημιουργήθηκε. Αλλά κυρίως γιατί, παρά την έντονα διχαστική προεκλογική περίοδο, ένα μεγάλο μέρος του γαλλικού πληθυσμού εξακολουθεί να βρίσκεται στους δρόμους, υποσχόμενο πως θα συνεχίσει να παλεύει, ώστε να συγκροτηθεί ένας σημαντικός αντικαπιταλιστικός-αντιφασιστικός πόλος. Ελπίζουμε, όχι μόνο όσες και όσοι ζούμε στη Γαλλία, ο πόλος αυτός να αφήσει βαθύ ίχνος στις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές.

____________

Σημειώσεις

[1] Βλ. καταπάτηση βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αστυνομικές αυθαιρεσίες, υψηλά ποσοστά βίας κατά τη διάρκεια των πολυάριθμων συλλαλητηρίων του 2016. Αξίζει να διαβαστεί η σχετική έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας https://www.amnesty.org/fr/countries/europe-and-central-asia/france/report-france/

[2] Βλ. το ενδιαφέρον σημείωμα του Πέτρου Παπακωνσταντίνου για τις αστοχίες όσων μιλούν για «παρακμή» της Γαλλίας, ενώ εξαγωγές, παραγωγικότητα της εργασίας και πληθυσμός βρίσκονται σε αυξητική τάση. «Παρακμή; Όχι ακριβώς», Καθημερινή, 7.5.2017.

[3] http://elections.interieur.gouv.fr/presidentielle-2017/FE.html (τελευταία ανάκτηση: 8.5.2017)

[4] http://elections.interieur.gouv.fr/presidentielle-2017/011/075/index.html http://elections.interieur.gouv.fr/presidentielle-2017/011/093/093.html (τελευταία ανάκτηση: 8.5.2017)

Μοιραστείτε αυτό το άρθρο

About Author: Red Notebook

Το κόκκινο τεφτέρι