Ο Νίκος Μουζέλης έχει (περίπου) δίκιο, του Δημοσθένη Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου

Μοιάζει να έχουν περάσει αιώνες από το 1996, απ' όταν δηλαδή το Βήμα παρουσίαζε τον καθηγητή Νίκο Μουζέλη ως «εισηγητή του (σημιτικού) εκσυγχρονισμού». Αιώνες, γιατί τoν Οκτώβριο του 2016, ως μέλος πια της Επιτροπής Διαλόγου για την αναθεώρηση του Συντάγματος, ο Μουζέλης εξηγούσε στα μέλη των (διαλυμένων) «58 για την Ανασυγκρότηση της Κεντροαριστεράς» ότι ο ΣΥΡΙΖΑ, «παρ’ όλα τα λάθη που έχει κάνει, είναι η μόνη πολιτική δύναμη που μπορεί σε αυτή τη συγκυρία να φέρει εις πέρας το δύσκολο έργο που άρχισε από την στιγμή που ο πρωθυπουργός αποφάσισε να ακολουθήσει τον ευρωπαϊκό δρόμο».

Τις δηλώσεις εκείνες είχαν ακολουθήσει οργισμένες –σε βαθμό πρωτογονισμού ενίοτε– αντιδράσεις. Η Βάσω Κιντή ας πούμε, επίσης εκ των «58», προειδοποιούσε τον Μουζέλη: «όταν συντάσσεσαι με τον εσμό αθλίων, να είσαι προετοιμασμένος για την οργή». Αλλά η προειδοποίηση δεν έπιασε τόπο. Με σειρά άρθρων σε Βήμα και Νέα, ο Νίκος Μουζέλης εισηγείται εβδομάδες τώρα τη σύγκλιση Δημοκρατικής Συμπαράταξης και ΣΥΡΙΖΑ: «Παρ' όλες τις ακροαριστερές καταβολές του», λέει στο τελευταίο του άρθρο, «μετά την αποχώρηση της αριστερής/λαφαζανικής πλατφόρμας και την απόφαση του Αλέξη Τσίπρα να ακολουθήσει τον ευρωπαϊκό δρόμο, η ηγεσία του κόμματος είναι υποχρεωμένη, είτε το θέλει είτε όχι, να ακολουθήσει, μέσα στα όρια που θέτουν οι ισχυροί εταίροι μας, μια σοσιαλδημοκρατική πολιτική: δηλαδή, το δημοκρατικό, σταδιακό πέρασμα από την τρέχουσα νεοφιλελεύθερη πολιτική της Γερμανίας σε έναν καπιταλισμό με πιο ανθρώπινο πρόσωπο» (Τα Νέα, 8.4.2017).

Μετά, λοιπόν, την Κιντή, η εκσυγχρονιστική οργή των «58» κατά του Μουζέλη συνεχίζεται: Ο Γρηγόρης Ψαριανός το εκφράζει ως εκεί που μπορεί να σκέφτεται: «όσοι στηρίζουν ή συμπαθούν τους ΣΥΡΙΖΑΑΝΕΞΕΛΛ τον παίρνουν». Η Αφροδίτη Αλ Σάλεχ γράφει στο Capital.gr για «κατάντια». Στο Protagon επίσης πνέουν τα μένεα εναντίον του. Και απαντώντας του στα Νέα, ο Π.Κ. Ιωακειμίδης, από τους «58» κι αυτός, προειδοποιεί ότι ««όσοι συμμαχούν με το διάβολο τελειώνουν τη ζωή τους στην κόλαση»» (9.4.2017).

Έχει ενδιαφέρον ότι ο πιο κόσμιος Ιωακειμίδης αντλεί επιχειρήματα από «δύο ανθρώπους που γνωρίζουν πολύ καλά την Αριστερά από μέσα»: Ο ένας είναι ο Τάκης Λαζαρίδης, συγγραφέας του αντικομμουνιστικού λιβελλογραφήματος «Ευτυχώς ηττηθήκαμε σύντροφοι», που κυκλοφορεί, μαζί με άλλα δικά του, από τον ακροδεξιό εκδοτικό οίκο «Πελασγός» – και που τις προάλλες πρόσφερε δώρο η εφημερίδα Δημοκρατία. Ο δεύτερος που τα ξέρει «από μέσα» είναι ο Δημήτρης Ραυτόπουλος – και με αυτόν ο Ιωακειμίδης συμφωνεί: «ο ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί ένα φονικό μείγμα σταλινικής ανακύκλωσης και παντοίου αντισυστημισμού».

***

Σκοπός του σημειώματος δεν είναι να αποκαλύψω του «επίπεδο» της κεντροαριστερής διανόησης που λογαριάζει τον εαυτό της για πνευματική ελίτ – κι ας ακούγεται χρόνια τώρα (πολύ) δυνατότερα απ’ όσο της αντιστοιχεί. Περισσότερο θέλω να πω ότι η εστέτ αντίδρασή της εναντίον του Μουζέλη είναι άστοχη. Ο Μουζέλης εξακολουθεί να σκέφτεται εκσυγχρονιστικά, δηλαδή κρατοκεντρικά και σοσιαλφιλελεύθερα. Δεν είναι αυτός που πλησιάζει τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά το ακριβώς αντίστροφο. Η άποψη ότι για τη λιτότητα στην Ευρώπη «φταίει» (μόνο ή κυρίως) η Γερμανία, η πρωθυπουργοκεντρική –δηλαδή η κρατοκεντρική– αντίληψη για την πολιτική και η στρατηγική θέση για έναν «καπιταλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο», είναι η σημερινή κοσμοθεωρία του πάλαι ποτέ αριστερίστικου ΣΥΡΙΖΑ. Όπως γράφει ο Μουζέλης, η πρόταση για συνεργασία ΣΥΡΙΖΑ-ΠΑΣΟΚ υποστηρίζεται ήδη στο εσωτερικό του κυβερνώνοντας κόμματος. Κι όσο για το πολιτικό-ηθικό θεμέλιο της πρότασης αυτής, δεν είναι παρά μια συγκεκριμένη αντίληψη για τη δημοκρατία, οικεία για τον σημερινό ΣΥΡΙΖΑ, καθότι γνωστή από τα χρόνια του κυρκικού ΚΚΕ εσωτερικού: δημοκρατία δεν είναι «αυτό» που εγγυώνται οι αγώνες – αλλά εκείνο που διασφαλίζει σε κρίσιμες στιγμές η «κατάπαυση πυρός» με τις ελίτ, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Αυτό το μορατόριουμ είναι το σήμα κατατεθέν της δεξιάς εκδοχής του ευρωκομμουνισμού, που στηλίτευε ο Πουλαντζάς. Κι αυτό το μορατόριουμ υπαγόρευσε την κυβερνητική πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ, από τη συνεργασία με την καραμανλική ΝΔ και την υπερσυνέχεια στον κρατικό μηχανισμό, ως τη διαπραγμάτευση με τους «θεσμούς».

Ιδίως σε περιόδους ύφεσης των αγώνων, αυτή η ελιτίστικη αντίληψη για τη δημοκρατία μοιάζει ιδιαίτερα ελκυστική. Αν όμως για τους εκσυγχρονιστές διανοούμενους αποτελεί εγγύηση ότι μπορούν να παίξουν τον πολιτικό ρόλο για τον οποίο προορίζονται ως εκ της θέσης τους, στο τέλος της μέρας, αυτού του είδους η δημοκρατία «από τα πάνω» κρατά ανέπαφο το βασικό της αστικής δημοκρατίας: την κρίση εκπροσώπησης, που οξύνεται σήμερα, θέτοντας σε κρίση το ίδιο το σύστημα της πολιτικής εκπροσώπησης. Λέω ότι αφήνει ανέπαφο το πρόβλημα αυτό, γιατί ο σοσιαλφιλελεύθερος εκσυγχρονισμός παίρνει ως δεδομένα «τα όρια που θέτουν οι ισχυροί εταίροι μας» και τον «ευρωπαϊκό δρόμο» – κοντολογίς: τη σταθερά της λιτότητας, που συνέχει δομικά την «Ευρώπη». Αυτή η σταθερά, όμως, είναι που κάνει εφιάλτη τη ζωή εκατομμυρίων εργαζομένων και άνεργων στην ήπειρο, απομακρύνοντάς τους από τις διαδικασίες της πολιτικής εκπροσώπησης και ενισχύοντας την Ακροδεξιά. Στο όνομα της πάταξης του αριστερισμού, οι υποσχέσεις για έναν «ανθρώπινο καπιταλισμό», ιδίως στην κρίση, ποια ακριβώς δημοκρατία εγγυώνται γι’ αυτές και αυτούς – αυτό μένει εκτός συζήτησης.

Μοιραστείτε αυτό το άρθρο

About Author: Red Notebook

Το κόκκινο τεφτέρι