Η Ιστορία της Φεβρουαριανής Επανάστασης, του Κέβιν Μέρφι

Ο Κέβιν Μέρφι δι­δά­σκει ρω­σι­κή ιστο­ρία στο Πα­νε­πι­στή­μιο της Μα­σα­χου­σέ­της της Βο­στώ­νης. Το βι­βλίο του Επα­νά­στα­ση και Αντε­πα­νά­στα­ση: Τα­ξι­κή Πάλη σε ένα Ερ­γο­στά­σιο Με­τάλ­λου της Μό­σχας, κέρ­δι­σε το Βρα­βείο Ντόι­τσερ του 2005. Το Rproejct δημοσίευσε το πρώτο άρθρο από το αφιέ­ρω­μα του Jacobin για τα 100 χρό­νια από την Οκτω­βρια­νή Επα­νά­στα­ση, σε συ­νερ­γα­σία με τους με­τα­φρα­στές και το ίδιο το πε­ριο­δι­κό.

Μετάφραση: Βασίλης Μορέλλας

Δεν ήταν σύμ­πτω­ση που η πιο ση­μα­ντι­κή απερ­γία στην πα­γκό­σμια ιστο­ρία ξε­κί­νη­σε με ερ­γά­τριες στην υφα­ντουρ­γία της Πε­τρού­πο­λης κατά την Διε­θνή Μέρα της Γυ­ναί­κας το 1917 (23 Φλε­βά­ρη στο παλιό ιου­λια­νό ημε­ρο­λό­γιο). Αυτές οι γυ­ναί­κες, δου­λεύ­ο­ντας ως και δε­κα­τρείς ώρες τη μέρα ενώ σύ­ζυ­γοι και γιοι πο­λε­μού­σαν στο μέ­τω­πο, είχαν φορ­τω­θεί χωρίς καμία βο­ή­θεια μια ζωή υπο­στή­ρι­ξης των οι­κο­γε­νειών τους και πο­λύ­ω­ρης ανα­μο­νής στην ουρά σε θερ­μο­κρα­σί­ες υπό το μηδέν με την ελ­πί­δα λίγου ψω­μιού. Όπως λέει ο Τσου­γιό­σι Χα­σε­γκά­βα στην κα­θο­ρι­στι­κή του πραγ­μα­τεία[1] για την Επα­νά­στα­ση του Φλε­βά­ρη, "δεν χρεια­ζό­ταν προ­πα­γάν­δα για να διε­γεί­ρει αυτές τις γυ­ναί­κες σε δράση."

Η βαθιά κοι­νω­νι­κή κρίση της Ρω­σί­ας απέρ­ρεε από την απο­τυ­χία του τσα­ρι­κού κα­θε­στώ­τος να εφαρ­μό­σει οποιεσ­δή­πο­τε ου­σια­στι­κές με­ταρ­ρυθ­μί­σεις, όπως και από το οι­κο­νο­μι­κό χάσμα με­τα­ξύ πλου­σί­ων και υπό­λοι­πης ρω­σι­κής κοι­νω­νί­ας. Την Ρωσία κυ­βερ­νού­σε ένας αυ­ταρ­χι­κός ηγε­μό­νας, ο Τσά­ρος Νι­κό­λα­ος Β', που είχε δια­λύ­σει επα­νει­λημ­μέ­να τη Δούμα, ένα ανί­σχυ­ρο σώμα εκλε­κτό­ρων που βάσει νόμου κυ­ριαρ­χού­νταν από άν­δρες με πε­ριου­σία.

Στις πα­ρα­μο­νές του πο­λέ­μου, η απερ­για­κή δρα­στη­ριό­τη­τα αντα­γω­νι­ζό­ταν εκεί­νη της Επα­νά­στα­σης του 1905 με τους ερ­γά­τες να ση­κώ­νουν οδο­φράγ­μα­τα στους δρό­μους της πρω­τεύ­ου­σας. Ο πό­λε­μος έδωσε στον τσα­ρι­σμό προ­σω­ρι­νή ανα­στο­λή, αλλά οι σω­ρευό­με­νες στρα­τιω­τι­κές ήττες και τα πε­ρί­που επτά εκα­τομ­μύ­ρια απω­λειών έφε­ραν το κα­θε­στώς αντι­μέ­τω­πο με πρω­τό­γνω­ρες κα­τη­γο­ρί­ες για δια­φθο­ρά από σχε­δόν κάθε κοι­νω­νι­κή με­ρί­δα. Τόσο βαθιά ήταν η σα­πί­λα που ο μέλ­λων πρω­θυ­πουρ­γός, Πρί­γκη­πας Λβοφ, ηγή­θη­κε συ­νω­μο­σί­ας -αν και χωρίς να ανα­λά­βει δρά­ση- για την απέ­λα­ση του τσά­ρου και το κλεί­σι­μο της τσα­ρί­νας σε μο­να­στή­ρι. Ο Ρα­σπού­τιν, ο τσαρ­λα­τά­νος μο­να­χός που είχε κερ­δί­σει πε­λώ­ρια επιρ­ροή στην τσα­ρι­κή αυλή, δο­λο­φο­νή­θη­κε όχι από αναρ­χι­κούς, αλλά από μο­ναρ­χι­κούς το Δε­κέμ­βρη του 1916.

Στην Αρι­στε­ρά, οι Μπολ­σε­βί­κοι ήταν η κυ­ρί­αρ­χη δύ­να­μη ενός ευ­ρύ­τε­ρου πε­ρι­βάλ­λο­ντος επα­να­στα­τών που ηγού­νταν του με­γα­λύ­τε­ρου απερ­για­κού κύ­μα­τος στην πα­γκό­σμια ιστο­ρία (τα υπέρ του πο­λέ­μου τμή­μα­τα των με­τριο­πα­θών σο­σια­λι­στών συχνά απεί­χαν από απερ­για­κές δρά­σεις).

Για χρό­νια μά­χο­νταν τον τσα­ρι­σμό. Τριά­ντα πο­λι­τι­κές απερ­γί­ες είχαν εξα­πο­λυ­θεί μέσα σε μισή δε­κα­ε­τία από την σφαγή 270 ερ­γα­τών στα χρυ­σω­ρυ­χεία του Λένα στα 19122, ενώ είχαν αψη­φή­σει τους διαρ­κείς γύ­ρους συλ­λή­ψε­ων της τσα­ρι­κής μυ­στι­κής αστυ­νο­μί­ας (Οχρά­να). Η ανά­λυ­ση των συλ­λη­φθέ­ντων επα­να­στα­τών στα 1915 και 1916 κα­τα­γρά­φει την σχε­τι­κή δύ­να­μη εντός της Αρι­στε­ράς της Πε­τρού­πο­λης: Μπολ­σε­βί­κοι 743, ακομ­μά­τι­στοι 553, Σο­σια­λε­πα­να­στά­τες (εσέ­ροι) 98, Μεν­σε­βί­κοι 79, Μεσ­ρα­γιόν­τσι 51, αναρ­χι­κοί 39. Με κάπου 600 μέλη των Μπολ­σε­βί­κων στα ερ­γο­στά­σια με­τάλ­λου, μη­χα­νών και υφα­σμά­των του Βί­μποργκ, η συ­νοι­κία υπήρ­ξε μα­κράν η μα­χη­τι­κό­τε­ρη σε όλη τη διάρ­κεια του πο­λέ­μου [το Βί­μποργκ βρί­σκε­ται στα βό­ρεια της Πε­τρού­πο­λης, ΣτΜ].

Στις 9 Γε­νά­ρη 1917, ει­κο­στή επέ­τειο της σφα­γής της Μα­τω­μέ­νης Κυ­ρια­κής που ξε­κί­νη­σε την Επα­νά­στα­ση του 1905, 142.000 ερ­γά­τες απέρ­γη­σαν. Όταν η Δούμα άνοι­ξε στις 14 Φλε­βά­ρη, άλλοι 84.000 ερ­γά­τες δια­δή­λω­σαν, σε μια δράση όπου ηγού­νταν Μεν­σε­βί­κοι υπέρ του πο­λέ­μου.

Εντει­νό­με­νες ελ­λεί­ψεις τρο­φί­μων ανά­γκα­σαν την κυ­βέρ­νη­ση να διε­ξά­γει επι­τά­ξεις σι­τη­ρών στην ύπαι­θρο. Καθώς έκλει­ναν οι φούρ­νοι της Πε­τρού­πο­λης και οι προ­μή­θειες λι­γό­στευαν σε επί­πε­δα με­ρι­κών εβδο­μά­δων, οι τσα­ρι­κές αρχές επι­δεί­νω­ναν την κρίση ισχυ­ρι­ζό­με­νες ότι δεν υπήρ­χαν κα­θό­λου ελ­λεί­ψεις. Η Οχρά­να ανέ­φε­ρε πο­λυά­ριθ­μες συ­γκρού­σεις με­τα­ξύ αστυ­νο­μί­ας και ερ­γα­τριών στις ουρές των συσ­σι­τί­ων της Πε­τρού­πο­λης. Μη­τέ­ρες "που έβλε­παν τα μι­σο­πε­θα­μέ­να από την πείνα και άρ­ρω­στα παι­διά τους, βρί­σκο­νται ίσως πιο κοντά στην επα­νά­στα­ση από τους Κους Μι­λιου­κόφ, Ρο­ντί­τσεφ και Σία και βέ­βαια είναι πολύ πιο επι­κίν­δυ­νες."

Στις 22 Φλε­βά­ρη, ο Μπολ­σε­βί­κος Κα­γιού­ροφ μί­λη­σε σε μια συ­γκέ­ντρω­ση γυ­ναι­κών του Βί­μποργκ, πα­ρα­κι­νώ­ντας τες να μην απερ­γή­σουν την Μέρα της Γυ­ναί­κας και να ακού­σουν "τις οδη­γί­ες του κόμ­μα­τος". Προς απο­γο­ή­τευ­ση του Κα­γιού­ροφ -αρ­γό­τε­ρα θα έγρα­φε ότι είχε "αγα­να­κτή­σει" που Μπολ­σε­βί­κες είχαν αγνο­ή­σει τις κομ­μα­τι­κές κα­τευ­θύν­σεις- το επό­με­νο πρωί απέρ­γη­σαν πέντε υφα­ντουρ­γεία.

Γυ­ναί­κες υπο­κι­νή­τριες στα κλω­στή­ρια του Νέβα φώ­να­ξαν "Στους δρό­μους! Στα­μα­τή­στε! Αρ­κε­τά πια!" άνοι­γαν τις πλά­τες διά­πλα­τα και οδή­γη­σαν εκα­το­ντά­δες γυ­ναί­κες σε δι­πλα­νά με­ταλ­λουρ­γεία και μη­χα­νουρ­γεία. Ρί­χνο­ντας χιο­νό­μπα­λες στο Μη­χα­νουρ­γείο Νο­μπέλ, πλήθη γυ­ναι­κών έπει­σαν τους ερ­γά­τες εκεί να ενω­θούν μαζί τους, χει­ρο­νο­μώ­ντας και κραυ­γά­ζο­ντας "Βγεί­τε έξω! Στα­μα­τή­στε τη δου­λειά!" Επί­σης, γυ­ναί­κες βά­δι­σαν προς το ερ­γο­στά­σιο Έρικ­σον, όπου ο Κα­γιού­ροφ και άλλοι Μπολ­σε­βί­κοι συ­νε­δρί­α­σαν σύ­ντο­μα με Εσέ­ρους και Μεν­σε­βί­κους του ερ­γο­στα­σί­ου και απο­φά­σι­σαν ομό­φω­να να πεί­σουν και τους άλ­λους ερ­γά­τες να εντα­χτούν.

Η αστυ­νο­μία ανέ­φε­ρε πλήθη γυ­ναι­κών και νε­α­ρό­τε­ρων ερ­γα­τών που απαι­τού­σαν "ψωμί" και τρα­γου­δού­σαν επα­να­στα­τι­κά τρα­γού­δια. Οι γυ­ναί­κες άρ­πα­ζαν τα κόκ­κι­να λά­βα­ρα από τους άντρες στην πο­ρεία: "Είναι δική μας επέ­τειος. Εμείς θα κου­βα­λή­σου­με τα λά­βα­ρα." Στην Γέ­φυ­ρα Λι­τιέ­νι, παρά τις επα­νει­λημ­μέ­νες εφό­δους των δια­δη­λω­τών, οι αστυ­νο­μία τους εμπό­δι­σε να βα­δί­σουν ως το κέ­ντρο της πόλης. Ως αργά το από­γευ­μα εκα­το­ντά­δες ερ­γά­τες είχαν δια­σχί­σει τον πάγο και είχαν δε­χτεί την επί­θε­ση της αστυ­νο­μί­ας. Στο κέ­ντρο "χί­λιοι, κυ­ρί­ως νε­α­ροί και γυ­ναί­κες" έφτα­σαν ως την Λε­ω­φό­ρο Νέφ­σκι αλλά τους διέ­λυ­σαν. Η Οχρά­να ανέ­φε­ρε ότι οι δια­δη­λώ­σεις ήταν τόσο προ­κλη­τι­κές που "χρειά­στη­κε να ενι­σχυ­θούν πα­ντού τα αστυ­νο­μι­κά απο­σπά­σμα­τα."

Εξή­ντα χι­λιά­δες από τους 78.000 απερ­γούς, ήταν από την συ­νοι­κία του Βί­μποργκ. Αν και είχαν εγερ­θεί αντι­πο­λε­μι­κά και αντι­τσα­ρι­κά συν­θή­μα­τα, το πιο δια­δε­δο­μέ­νο αί­τη­μα ήταν για το χωμί. Πράγ­μα­τι, οι τσα­ρι­κές αρχές τη θε­ώ­ρη­σαν ως άλλη μια δια­μαρ­τυ­ρία για το ψωμί, πα­ρό­λο που θο­ρυ­βή­θη­καν από τη δι­στα­κτι­κό­τη­τα των έμπι­στών τους κο­ζά­κι­κων στρα­τευ­μά­των να εφορ­μή­σουν στους δια­δη­λω­τές. Εκεί­νη τη νύχτα, οι Μπολ­σε­βί­κοι του Βί­μποργκ συ­νε­δρί­α­σαν και ψή­φι­σαν να ορ­γα­νώ­σουν μια τρι­ή­με­ρη γε­νι­κή απερ­γία με πο­ρεί­ες προς τη Νέφ­σκι.

Την επο­μέ­νη, το απερ­για­κό κί­νη­μα δι­πλα­σιά­στη­κε σε 158.000, γε­νό­με­νο η με­γα­λύ­τε­ρη πο­λι­τι­κή απερ­γία του πο­λέ­μου. Εβδο­μή­ντα πέντε χι­λιά­δες ερ­γά­τες του Βί­μποργκ απέρ­γη­σαν, όπως και εί­κο­σι χι­λιά­δες από κα­θε­μία από τις συ­νοι­κί­ες του Πέ­τρο­γκραντ, του Βα­σί­λιεφ­σκι και της Μό­σχας [συ­νοι­κία στα νότια της Πε­τρού­πο­λης, ΣτΜ], όπως και εννιά χι­λιά­δες από τη Νάρβα [συ­νοι­κία στο κέ­ντρο της πόλης, ΣτΜ]. Μπρο­στά μπή­καν σαν μα­χη­τές των δρό­μων νε­α­ροί ερ­γά­τες, πα­λεύ­ο­ντας με αστυ­νο­μία και στρα­τό στις γέ­φυ­ρες και για της Νέφ­σκι στο κέ­ντρο της πόλης.

Στο ερ­γο­στά­σιο Αβιάζ, Μεν­σε­βί­κοι και Εσέ­ροι ομι­λη­τές κα­λού­σαν σε απο­μά­κρυν­ση της κυ­βέρ­νη­σης, έκα­ναν εκ­κλή­σεις στους ερ­γά­τες να μην προ­βούν σε ανεύ­θυ­νες πρά­ξεις και τους πα­ρό­τρυ­ναν να βα­δί­σουν προς το Ανά­κτο­ρο της Ταυ­ρί­δας, όπου μέλη της Δού­μας προ­σπα­θού­σαν απε­γνω­σμέ­να να πεί­σουν τον τσα­ρι­σμό να κάνει πα­ρα­χω­ρή­σεις. Οι Μπολ­σε­βί­κοι του Έρικ­σον ικέ­τευαν τους ερ­γά­τες να βα­δί­σουν προς την πλα­τεία Καζάν και να εξο­πλι­στούν με μα­χαί­ρια, σί­δε­ρα και πάγο για τις επι­κεί­με­νες μάχες με την αστυ­νο­μία.

Μια μάζα 40.000 δια­δη­λω­τών συ­νε­πλά­κη με την αστυ­νο­μία στην Γέ­φυ­ρα Λι­τιέ­νι, αλλά τους απέ­κρου­σαν και πάλι. 2500 ερ­γά­τες του Έρικ­σον ήρθαν αντι­μέ­τω­ποι με Κο­ζά­κους πάνω στην Λε­ω­φό­ρο Σαμ­ψό­νιεφκ­σι. Οι αξιω­μα­τι­κοί εφόρ­μη­σαν μέσα στο πλή­θος, αλλά οι Κο­ζά­κοι τους ακο­λού­θη­σαν προ­σε­κτι­κά μέσα στον διά­δρο­μο που άνοι­γε. "Κά­ποιοι από αυ­τούς χα­μο­γε­λού­σαν", θυ­μό­ταν ο Κα­γιού­ροφ, "και ένας τους έκλει­σε με νόημα το μάτι στους ερ­γά­τες." Σε πολλά μέρη οι γυ­ναί­κες πήραν την πρω­το­βου­λία: "Έχου­με συ­ζύ­γους, πα­τέ­ρες και αδερ­φούς στο μέ­τω­πο... κι εσείς έχετε μάνες, γυ­ναί­κες, αδερ­φές, κόρες, παι­διά. Θέ­λου­με ψωμί και να τε­λειώ­σει ο πό­λε­μος."

Οι δια­δη­λω­τές δεν έκα­ναν καμία από­πει­ρα συ­να­δέλ­φω­σης με την μι­ση­τή αστυ­νο­μία. Νε­α­ροί στα­μα­τού­σαν άμα­ξες των δρό­μων, τρα­γου­δού­σαν επα­να­στα­τι­κά τρα­γού­δια και πε­τού­σαν πάγο και μπου­λό­νια στην αστυ­νο­μία. Αφού διέ­σχι­σαν τον πάγο αρ­κε­τές χι­λιά­δες ερ­γα­τών, ξέ­σπα­σαν σφο­δρές μάχες με­τα­ξύ δια­δη­λω­τών και αστυ­νο­μι­κών για τον έλεγ­χο της Νέφ­σκι. Εντω­με­τα­ξύ, οι ερ­γά­τες κα­τόρ­θω­ναν να στή­σουν συ­γκε­ντρώ­σεις στα πα­ρα­δο­σια­κά επα­να­στα­τι­κά κέ­ντρα του Καζάν και της Πλα­τεί­ας Ζνα­μέν­σκα­για, στον διά­ση­μο "ιπ­πο­πό­τα­μο", το άγαλ­μα του Αλέ­ξαν­δρου Γ'. Τα αι­τή­μα­τα γί­νο­νταν πιο πο­λι­τι­κά καθώς οι ομι­λη­τές δεν απαι­τού­σαν μόνον ψωμί, αλλά επί­σης απο­κή­ρυτ­ταν τον πό­λε­μο και την αυ­ταρ­χία.

Την 25η, η απερ­γία έγινε γε­νι­κή, με υπαλ­λή­λους, δα­σκά­λους, σερ­βι­τό­ρους και σερ­βι­τό­ρες, φοι­τη­τές, μέχρι και γυ­μνα­σιό­παι­δες να ενώ­νο­νται με πάνω από 240.000 ερ­γο­στα­σια­κούς ερ­γά­τες. Οι αμα­ξά­δες ορ­κί­στη­καν ότι θα οδη­γού­σαν μο­νά­χα του "ηγέ­τες" της εξέ­γερ­σης.

Και πάλι, οι ερ­γά­τες ξε­κί­νη­σαν να συ­γκε­ντρώ­νο­νται στα ερ­γο­στά­σιά τους. Σε μια θο­ρυ­βώ­δη συ­νέ­λευ­ση του Ερ­γο­στα­σί­ου Παρ­βιά­νεν στο Βί­μποργκ, Μπολ­σε­βί­κοι, Μεν­σε­βί­κοι και Εσέ­ροι ρή­το­ρες πα­ρα­κι­νού­σαν τους ερ­γά­τες να βα­δί­σουν προς τη Νέφ­σκι. Ένας ομι­λη­τής τέ­λειω­σε με την επα­να­στα­τι­κή στρο­φή: "Κάνε στην άκρη, πα­ρω­χη­μέ­νε κόσμο, σάπιε απ'την κορφή ως τον πάτο. Η νέα Ρωσία ξε­κι­νά­ει!"

Δια­δη­λω­τές ενε­πλά­κη­σαν σε δε­κα­ε­πτά βί­αιες συ­γκρού­σεις με την αστυ­νο­μία και στρα­τιώ­τες και ερ­γά­τες κα­τά­φερ­ναν να απε­λευ­θε­ρώ­νουν συ­ντρό­φους που εκεί­νη είχε αρ­πά­ξει. Οι στα­σια­στές κέρ­δι­σαν το πάνω χέρι, κα­τα­βάλ­λο­ντας τις τσα­ρι­κές δυ­νά­μεις σε πολ­λές γέ­φυ­ρες ή δια­σχί­ζο­ντας τον πάγο μέχρι το κέ­ντρο. Απο­κτώ­ντας τον έλεγ­χο της Νέφ­σκι, οι δια­δη­λω­τές ξα­να­μα­ζεύ­τη­καν στην Ζνα­μέν­σκα­για. Αστυ­νο­μι­κοί και Κο­ζά­κοι μα­στί­γω­ναν το πλή­θος, μα όταν ο αρ­χη­γός της αστυ­νο­μί­ας επι­χεί­ρη­σε έφοδο, τον έρι­ξαν κάτω οι σπα­θιές -από το χαν­τζά­ρι ενός Κο­ζά­κου. Ξανά οι ερ­γά­τριες έπαι­ξαν κρί­σι­μο ρόλο: "Αφή­στε κάτω τις ξι­φο­λόγ­χες σας", πα­ρό­τρυ­ναν. "Ενω­θεί­τε μαζί μας."

Ως το από­βρα­δο, η πλευ­ρά του Βί­μποργκ ελεγ­χό­ταν από τους εξε­γερ­μέ­νους. Δια­δη­λω­τές είχαν λε­η­λα­τή­σει τα αστυ­νο­μι­κά τμή­μα­τα, είχαν κα­τα­λά­βει πε­ρί­στρο­φα και σπά­θες από τσα­ρι­κούς φρου­ρούς και είχαν εξα­να­γκά­σει αστυ­νο­μία και χω­ρο­φυ­λα­κή σε άτα­κτη υπο­χώ­ρη­ση.

Η εξέ­γερ­ση έσπρω­ξε τον Τσάρο Νι­κό­λαο Β' στα άκρα. "Δια­τά­ζω οι τα­ρα­χές στην πρω­τεύ­ου­σα να τε­λειώ­σουν αύριο", δια­κή­ρυ­ξε και πρό­στα­ξε τον διοι­κη­τή της φρου­ράς του Πέ­τρο­γκραντ, τον Χα­μπα­λόφ, να δια­λύ­σει τα πλήθη με σφαί­ρες. Ο Χα­μπα­λόφ είχε επι­φυ­λά­ξεις ("Πώς θα τους στα­μα­τού­σαν την επό­με­νη μέρα;"), αλλά δέ­χτη­κε την ντι­ρε­κτί­βα. Στο δη­μαρ­χείο, ο υπουρ­γός εσω­τε­ρι­κών Προ­το­πό­ποφ, εν­θάρ­ρυ­νε τους υπε­ρα­σπι­στές της αυ­ταρ­χί­ας να κα­τα­στεί­λουν τις τα­ρα­χί­ες: "Προ­σευ­χη­θεί­τε και ελ­πί­στε στη νίκη", είπε. Νωρίς το επό­με­νο πρωί, είχαν τοι­χο­κολ­λη­θεί προ­κη­ρύ­ξεις που απα­γό­ρευαν τις δια­δη­λώ­σεις και προει­δο­ποιού­σαν ότι το διά­ταγ­μα θα επι­βαλ­λό­ταν διά των όπλων.

Νωρίς το πρωί της Κυ­ρια­κής 26 Φλε­βά­ρη, η αστυ­νο­μία συ­νέ­λα­βε τον πυ­ρή­να της Επι­τρο­πής Πε­τρού­πο­λης των Μπολ­σε­βί­κων και άλ­λους σο­σια­λι­στές. Τα ερ­γο­στά­σια ήταν κλει­στά, οι γέ­φυ­ρες ση­κω­μέ­νες και το κέ­ντρο της πόλης με­τα­μορ­φω­μέ­νο σε εξο­πλι­σμέ­νο στρα­τό­πε­δο. Ο Χα­μπα­λόφ τη­λε­γρά­φη­σε στο αρ­χη­γείο ότι "είναι πολύ ήσυχα στην πόλη από το πρωί." Λίγο μετά από αυτήν την ανα­φο­ρά, χι­λιά­δες ερ­γά­τες διέ­σχι­σαν τον πάγο και εμ­φα­νί­στη­καν στη Νέφ­σκι τρα­γου­δώ­ντας επα­να­στα­τι­κά τρα­γού­δια και φω­νά­ζο­ντας συν­θή­μα­τα, αλλά οι στρα­τιώ­τες τους πυ­ρο­βο­λού­σαν συ­στη­μα­τι­κά.

Απο­σπά­σμα­τα από το Σύ­νταγ­μα Βο­λίν­σκι ανέ­λα­βαν την απο­στο­λή να απο­τρέ­ψουν συ­γκε­ντρώ­σεις στην Πλα­τεία Ζνα­μέν­σκα­για. Έφιπ­πα πε­ρί­πο­λα μα­στί­γω­ναν το πλή­θος, μα αδυ­να­τού­σαν να το δια­λύ­σουν. Τότε ο διοι­κη­τής διέ­τα­ξε το στρά­τευ­μα να πυ­ρο­βο­λή­σει. Αν και κά­ποιοι στρα­τιώ­τες πυ­ρο­βό­λη­σαν στον αέρα, πε­νή­ντα δια­δη­λω­τές σκο­τώ­θη­καν μέσα και γύρω από την Ζνα­μέν­σκα­για, ενώ οι δια­λυ­μέ­νοι ερ­γά­τες κρύ­φτη­καν σε σπί­τια ή έτρε­ξαν μέσα σε κα­φε­νεία. Οι πιο πολ­λοί σκο­τω­μοί έγι­ναν από ει­δι­κές έμπι­στες μο­νά­δες εκ­παί­δευ­σης υπα­ξιω­μα­τι­κών. Ωστό­σο, η αι­μα­το­χυ­σία δεν κα­τέ­πνι­ξε την εξέ­γερ­ση.

Μια αστυ­νο­μι­κή ανα­φο­ρά πε­ρι­γρά­φει το κα­τα­πλη­κτι­κό επί­πε­δο αντο­χής και αυ­το­θυ­σί­ας των εξε­γερ­μέ­νων:

"Στην εξέ­λι­ξη των τα­ρα­χών πα­ρα­τη­ρή­θη­κε ως γε­νι­κό φαι­νό­με­νο ότι ο εξε­γερ­μέ­νος όχλος έδει­χνε ακραία αψη­φι­σιά προς τα στρα­τιω­τι­κά πε­ρί­πο­λα, προς τα οποία, όταν τους ζη­τού­σαν να δια­λυ­θούν, πε­τού­σαν πέ­τρες και κομ­μά­τια πάγου που έσκα­βαν από το δρόμο. Όταν ρί­χτη­καν στον αέρα προει­δο­ποι­η­τι­κές βολές, το πλή­θος όχι μόνο δεν δια­λυό­ταν αλλά απά­ντη­σε στις βολές με γέλια. Μόνο όταν πυ­ρο­βο­λή­θη­καν γε­μά­τα φυ­σίγ­για κα­τα­με­σής στο πλή­θος, έγινε δυ­να­τό να δια­λυ­θεί ο όχλος, οι συμ­μέ­το­χοι.... θα κρύ­βο­νταν σε αυλές δι­πλα­νών σπι­τιών και μόλις στα­μα­τού­σαν οι πυ­ρο­βο­λι­σμοί ξα­νά­βγαι­ναν στο δρόμο."

Οι ερ­γά­τες έκα­ναν έκ­κλη­ση στους στρα­τιώ­τες να αφή­σουν κάτω τα όπλα τους και απο­πει­ρά­θη­καν συ­ζη­τή­σεις που ενεί­χαν την πάλη για την ίδια την καρ­διά του στρα­τιώ­τη. Όπως πα­ρα­τη­ρού­σε ο Τρό­τσκι, με τις επα­φές "με­τα­ξύ ερ­γα­τών κι ερ­γα­τριών και στρα­τιω­τών, υπό τον αμεί­ω­το κρότο του­φε­κιών και πο­λυ­βό­λων, κρί­νε­ται η μοίρα της κυ­βέρ­νη­σης, του πο­λέ­μου, της χώρας"3.

Το από­βρα­δο της 26ης, οι ηγέ­τες των Μπολ­σε­βί­κων του Βί­μποργκ συ­να­ντή­θη­καν σε έναν λα­χα­νό­κη­πο στα πε­ρί­χω­ρα της πόλης. Πολ­λοί πρό­τει­ναν ότι ήταν ώρα να ση­μά­νουν τη λήξη της εξέ­γερ­σης, μόνο όμως για να κα­τα­ψη­φι­στούν. Ο πλέον κραυ­γα­λέ­ος υπο­στη­ρι­κτής της συ­νέ­χι­σης της μάχης απο­κα­λύ­φθη­κε αρ­γό­τε­ρα ότι ήταν πρά­κτο­ρας της Οχρά­να. Από στρα­τιω­τι­κή άποψη, η επα­νά­στα­ση θα έπρε­πε να είχε ακι­νη­το­ποι­η­θεί μετά την 26η. Αλλά η αστυ­νο­μία δεν μπο­ρού­σε να συ­ντρί­ψει την εξέ­γερ­ση χωρίς τη στή­ρι­ξη χι­λιά­δων στρα­τιω­τών.

Το προη­γού­με­νο από­γευ­μα, ερ­γά­τες είχαν προ­σεγ­γί­σει τα στρα­τό­πε­δα Πα­βλόφ­σκι: "Πείτε στους συ­ντρό­φους σας ότι και το Πα­βλόφ­σκι μας πυ­ρο­βο­λεί -εί­δα­με στρα­τιώ­τες με τη στολή σας στην Νέφ­σκι." Οι στρα­τιώ­τες "έμοια­σαν όλοι να ανα­στα­τώ­νο­νται και να χλω­μιά­ζουν." Πα­ρό­μοιες εκ­κλή­σεις αντη­χού­σαν στους στρα­τώ­νες κι άλλων συ­νταγ­μά­των. Εκεί­νο το από­βρα­δο, οι στρα­τιώ­τες του Πα­βλόφ­σκι έγι­ναν οι πρώ­τοι που ενώ­θη­καν με τους εξε­γερ­μέ­νους (αν και κα­τα­λα­βαί­νο­ντας ότι ήταν με­μο­νω­μέ­νοι, επέ­στρε­ψαν στους στρα­τώ­νες τους, όπου τριά­ντα εννιά ηγή­το­ρές τους συ­νε­λή­φθη­σαν πά­ραυ­τα).

Νωρίς στις 27, η εξέ­γερ­ση έφτα­σε στο σύ­νταγ­μα Βο­λίν­σκι, του οποί­ου οι εκ­παι­δευ­τές είχαν πυ­ρο­βο­λή­σει τους δια­δη­λω­τές στην Πλα­τεία Ζνα­μέν­σκα­για. Τε­τρα­κό­σιοι στα­σί­α­σαν, λέ­γο­ντας στον υπο­λο­χα­γό τους, "δεν πρό­κει­ται να πυ­ρο­βο­λή­σου­με άλλο κι επί­σης δεν επι­θυ­μού­με να χύ­σου­με άλλο αδερ­φι­κό αίμα άσκο­πα." Όταν εκεί­νος απά­ντη­σε δια­βά­ζο­ντας την τσα­ρι­κή δια­τα­γή για κα­τά­πνι­ξη της εξέ­γερ­σης, τον εκτέ­λε­σαν με συ­νο­πτι­κές δια­δι­κα­σί­ες. Άλλοι στρα­τιώ­τες του Βο­λίν­σκι εντά­χτη­καν στην εξέ­γερ­ση κι έπει­τα κι­νή­θη­καν προς τα κο­ντι­νά στρα­τό­πε­δα του συ­ντάγ­μα­τος Πρε­ο­μπρα­ζέν­σκι και του συ­ντάγ­μα­τος των Λι­θουα­νών, που επί­σης στα­σί­α­σαν.

Ένας συμ­μέ­το­χος αρ­γό­τε­ρα πε­ριέ­γρα­φε τη σκηνή: "Ένα φορ­τη­γό γε­μά­το στρα­τιώ­τες, με του­φέ­κια στα χέρια, χω­ρί­στη­κε απ'το πλή­θος καθώς γκα­ζώ­νο­ντας προς τα κάτω την Σαμ­ψο­νιέφ­σκι. Κόκ­κι­νες ση­μαί­ες κυ­μά­τι­ζαν από τις ξι­φο­λόγ­χες των του­φε­κιών, κάτι πρω­το­φα­νές... τα νέα που έφερ­νε το φορ­τη­γό -ότι τα στρα­τεύ­μα­τα είχαν στα­σιά­σει- επλώ­θη­καν σας πυρ­κα­γιά." Ενώ ένα τι­μω­ρη­τι­κό από­σπα­σμα υπό την ηγε­σία του Στρα­τη­γού Κου­τέ­ποφ συ­νέ­χι­ζε ακώ­λυ­το για ώρες να πυ­ρο­βο­λεί δια­δη­λω­τές και φορ­τη­γά γε­μά­τα ερ­γά­τες, ως το βράδυ ο Κου­τέ­ποφ έγρα­φε "ένα με­γά­λο τμήμα της δύ­να­μής του ανα­μί­χτη­κε με το πλή­θος."

Εκεί­νο το πρωί, ο Στρα­τη­γός Χα­μπα­λόφ είχε επι­θε­ω­ρή­σει όλα τα στρα­τό­πε­δα της πόλης απει­λώ­ντας στρα­τιώ­τες με τη θα­να­τι­κή ποινή αν εξε­γεί­ρο­νταν. Εκεί­νο το βράδυ, ο Στρα­τη­γός Ιβά­νοφ, του οποί­ου τα στρα­τεύ­μα­τα ήταν κα­θο­δόν προς στή­ρι­ξη των πι­στών στον Τσάρο, τη­λε­γρά­φη­σαν στον Χα­μπα­λόφ να δώσει εκτί­μη­ση της κα­τά­στα­σης.

Ιβά­νοφ: Σε ποια μέρη της πόλης δια­τη­ρεί­ται η τάξη;

Χα­μπα­λόφ: Όλη η πόλη είναι στα χέρια των επα­να­στα­τών.

Ιβά­νοφ: Λει­τουρ­γούν όλα τα υπουρ­γεία σωστά;

Χα­μπα­λόφ: Τα υπουρ­γεία έχουν κα­τα­λη­φθεί από τους επα­να­στά­τες.

Ιβά­νοφ: Τι αστυ­νο­μι­κές δυ­νά­μεις βρί­σκο­νται στη διά­θε­σή σας την πα­ρού­σα στιγ­μή;

Χα­μπα­λόφ: Καμία απο­λύ­τως.

Ιβά­νοφ: Ποιοι τε­χνι­κοί και ανε­φο­δια­στι­κοί θε­σμοί του Υπουρ­γεί­ου Πο­λέ­μου βρί­σκο­νται τώρα υπό τον έλεγ­χό σας;

Χα­μπα­λόφ: Δεν έχω κα­νέ­ναν.

Ει­δο­ποι­η­μέ­νος για την κα­τά­στα­ση, ο Στρα­τη­γός Ιβά­νοφ απο­φά­σι­σε να υπο­χω­ρή­σει. Η στρα­τιω­τι­κή φάση της επα­νά­στα­σης είχε τε­λειώ­σει. Το πα­ρά­δο­ξο της Φε­βρουα­ρια­νής Επα­νά­στα­σης ήταν ότι ενώ σά­ρω­σε τον τσα­ρι­σμό, τον αντι­κα­τέ­στη­σε με μια κυ­βέρ­νη­ση μη εκλεγ­μέ­νων φι­λε­λεύ­θε­ρων που τρο­μο­κρα­τού­νταν από την ίδια την επα­νά­στα­ση που τους είχε δώσει την εξου­σία. Στις 27 "ακού­γο­νταν ανα­στε­ναγ­μοί... Ήρθε. Ή πραγ­μα­τι­κά ει­λι­κρι­νείς εκ­φρά­σεις φόβου για τη ζωή", έγρα­φε ένας φι­λε­λεύ­θε­ρος βου­λευ­τής της Δού­μας. Αυτά δια­κό­πη­καν για λίγο από χαρ­μό­συ­να, αλλά ανα­κρι­βή, νέα ότι "οι τα­ρα­χές σύ­ντο­μα θα κα­τα­στα­λούν". Άλλος ένας πα­ρα­τη­ρη­τής ση­μεί­ω­νε ότι "ήταν κα­τα­τρο­μαγ­μέ­νοι, έτρε­μαν, ένιω­θαν αιχ­μά­λω­τοι που στα χέρια εχθρι­κών στοι­χεί­ων τα­ξί­δευαν σε άγνω­στο δρόμο."

Κατά τη διάρ­κεια της επα­νά­στα­σης "η θέση της αστι­κής τάξης ήταν πολύ κα­θα­ρή∙ βρι­σκό­ταν σε θέση από τη μία πλευ­ρά να κρα­τή­σει τις απο­στά­σεις της από την επα­νά­στα­ση και να την προ­δί­δει στον τσα­ρι­σμό και από την άλλη να την εκ­με­ταλ­λεύ­ε­ται για δι­κούς της σκο­πούς." Αυτή ήταν η εκτί­μη­ση του Σου­χά­νοφ, ηγέτη του Σο­βιέτ της Πε­τρού­πο­λης που συ­μπα­θού­σε τους Μεν­σε­βί­κους και θα έπαι­ζε κρί­σι­μο ρόλο στην πα­ρά­δο­ση της εξου­σί­ας στους φι­λε­λεύ­θε­ρους.

Θα τον βοη­θού­σαν πολύ οι πιο με­τριο­πα­θείς σο­σια­λι­στές. Ο Μεν­σε­βί­κος ηγέ­της Σκό­μπε­λεφ πλη­σί­α­σε τον Ρο­τζιάν­κο, πρό­ε­δρο της Τέ­ταρ­της Δού­μας, για να εξα­σφα­λί­σει αί­θου­σα στο Πα­λά­τι της Ταυ­ρί­δας. Σκο­πός του ήταν να ορ­γα­νώ­σει το σο­βιέτ των ερ­γα­τών βου­λευ­τών, ώστε να δια­τη­ρή­σει την τάξη. Ο Κε­ρέν­σκι κα­τεύ­να­ζε τους φό­βους του Ρο­τζιάν­κο ότι το σο­βιέτ ίσως ήταν επι­κίν­δυ­νο, λέ­γο­ντάς του "κά­ποιος πρέ­πει να ανα­λά­βει την ευ­θύ­νη των ερ­γα­τών."

Αντί­θε­τα με το ερ­γα­τι­κό σο­βιέτ του 1905 που είχε ανα­δει­χθεί ως όρ­γα­νο τα­ξι­κής πάλης, το σο­βιέτ που σχη­μα­τί­στη­κε στις 27 Φλε­βά­ρη συ­γκρο­τή­θη­κε μετά την επα­νά­στα­ση και τα κα­θο­δη­γη­τι­κά μέλη στην εκτε­λε­στι­κή του επι­τρο­πή ήταν σχε­δόν απο­κλει­στι­κά δια­νο­ού­με­νοι που δεν είχαν λάβει μέρος στην επα­νά­στα­ση.

Υπήρ­χαν και άλλα ελ­λείμ­μα­τα: οι αντι­πρό­σω­ποι των 150.000 στρα­τιω­τών της Πε­τρού­πο­λης υπε­ρεκ­προ­σω­πού­νταν σε αυτό το σο­βιέτ ερ­γα­τών και στρα­τιω­τών. Ήταν συ­ντρι­πτι­κά αν­δρι­κό, με τις γυ­ναί­κες να υπο­εκ­προ­σω­πού­νται θλι­βε­ρά με μια χού­φτα αντι­προ­σώ­πων με­τα­ξύ των 1200 (στο τέλος σχε­δόν 3000 αντι­πρό­σω­ποι). Το σο­βιέτ δεν συ­ζή­τη­σε καν τη δια­δή­λω­ση της 19ης Μάρτη για το εκλο­γι­κό δι­καί­ω­μα των γυ­ναι­κών, στην οποία συμ­με­τεί­χαν 25.000, πε­ρι­λαμ­βά­νο­ντας και χι­λιά­δες γυ­ναί­κες της ερ­γα­τι­κής τάξης.

Το Σο­βιέτ της Πε­τρού­πο­λης πράγ­μα­τι ενέ­κρι­νε το πε­ρί­φη­μο Διά­ταγ­μα Νού­με­ρο 14 -που εξου­σιο­δο­τού­σε τους στρα­τιώ­τες νε εκλέ­ξουν δικές τους επι­τρο­πές για τη διοί­κη­ση των μο­νά­δων τους και να υπα­κούν τους αξιω­μα­τι­κούς και την Προ­σω­ρι­νή Κυ­βέρ­νη­ση5 μόνο εάν οι δια­τα­γές δεν αντι­πα­ρα­τί­θε­ντο σε εκεί­νες του σο­βιέτ- αλλά αυτό το διά­ταγ­μα εφαρ­μό­στη­κε μόνο με πρω­το­βου­λία ρι­ζο­σπα­στών στρα­τιω­τών.

Μο­λα­ταύ­τα, η σχη­μα­τι­σμός του σο­βιέτ ανά­γκα­σε τους φι­λε­λεύ­θε­ρους και τον Εσέρο σύμ­μα­χό τους Κε­ρέν­σκι να δρά­σουν. Ο Ρο­τζιάν­κο ισχυ­ρί­στη­κε ότι "αν δεν πά­ρου­με εμείς την εξου­σία, θα το κά­νουν άλλοι" αφού ήδη είχαν "εκλε­γεί κά­ποιοι απα­τε­ώ­νες στα ερ­γο­στά­σια." "Αν δεν σχη­μα­τί­ζα­με προ­σω­ρι­νή κυ­βέρ­νη­ση άμεσα", έγρα­ψε ο Κε­ρέν­σκι, "το σο­βιέτ θα αυ­το­α­να­κη­ρυσ­σό­ταν υπέρ­τα­τη αρχή της Επα­νά­στα­σης." Σύμ­φω­να με το σχέ­διο, μια αυ­τό­κλη­τη ομάδα που απο­κα­λού­σε τον εαυτό της Προ­σω­ρι­νή Κυ­βέρ­νη­ση θα ενερ­γού­σε ως αντί­βα­ρο στο σο­βιέτ. Αλλά οι μη­χα­νορ­ρά­φοι δεν είχαν πολλή πίστη στο ίδιο τους το σχέ­διο∙ άφη­σαν τους Μεν­σε­βί­κους και Εσέ­ρους ηγέ­τες του σο­βιέτ να κά­νουν τη βρώ­μι­κη δου­λειά τους.

Η μεν­σε­βί­κι­κη επα­να­στα­τι­κή άλ­γε­βρα πρό­στα­ζε ότι "η κυ­βέρ­νη­ση που θα έπαιρ­νε τη θέση του Τσα­ρι­σμού πρέ­πει να είναι απο­κλει­στι­κά αστι­κή", έγρα­φε ο Σου­χά­νοφ. "Ολό­κλη­ρη η κρα­τι­κή μη­χα­νή... μπο­ρού­σε να υπα­κού­ει μόνον στον Μι­λιου­κόφ".

Οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με­τα­ξύ της εκτε­λε­στι­κής του σο­βιέτ και των μη εκλεγ­μέ­νων φι­λε­λεύ­θε­ρων ηγε­τών έλα­βαν χώρα στη 1 Μάρτη. "Ο Μι­λιου­κόφ κα­τα­νο­ού­σε τέ­λεια ότι η Εκτε­λε­στι­κή Επι­τρο­πή βρι­σκό­ταν σε τέ­λεια θέση ή να δώσει την εξου­σία στην αστι­κή κυ­βέρ­νη­ση ή να μη τη δώσει", αλλά, πρό­σθε­τε ο Σου­χά­νοφ "η εξου­σία που θα αντι­κα­τα­στή­σει τον Τσα­ρι­σμό μοι­ραία θα είναι αστι­κή εξου­σία... Πρέ­πει να χα­ρά­ξου­με πο­ρεία με βάση αυτό το αξί­ω­μα. Αλ­λιώς η εξέ­γερ­ση δεν θα πε­τύ­χει και η επα­νά­στα­ση θα κα­ταρ­ρεύ­σει."

Οι ηγέ­τες του σο­βιέτ ήταν πρό­θυ­μοι να εγκα­τα­λεί­ψουν μέχρι και το μί­νι­μουμ πρό­γραμ­μα των "τριών φα­λαι­νών" που είχαν συμ­φω­νή­σει όλες οι επα­να­στα­τι­κές ομά­δες (οχτά­ω­ρο, κα­τά­σχε­ση των γαιο­κτη­σιών και αβα­σί­λευ­τη δη­μο­κρα­τία) αρκεί μόνο οι φι­λε­λεύ­θε­ροι να ανα­λάμ­βα­ναν την εξου­σία. Φο­βι­σμέ­νος από την προ­ο­πτι­κή να υπο­χρε­ω­θεί να κυ­βερ­νή­σει, ο Μι­λιου­κόφ επέ­μει­νε με πεί­σμα σε μια έσχα­τη προ­σπά­θεια διά­σω­σης της μο­ναρ­χί­ας.

Οι σο­σια­λι­στές έκα­ναν το απί­στευ­το και ενέ­δω­σαν, επι­τρέ­πο­ντας στον αδερ­φό του Τσά­ρου, τον Μι­χα­ήλ, να απο­φα­σί­σει ο ίδιος αν θα κυ­βερ­νού­σε. Μη παίρ­νο­ντας εγ­γυ­ή­σεις για την προ­σω­πι­κή του ασφά­λεια, ο Με­γά­λος Δού­κας αρ­νή­θη­κε ευ­γε­νι­κά. Όλες αυτές οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις των πα­ρα­σκη­νί­ων διε­ξά­γο­νταν, βέ­βαια, έξω από την οπτι­κή ακτί­να των ερ­γα­τών και των στρα­τιω­τών.

Το σύ­στη­μα της "δυα­δι­κής εξου­σί­ας"6 που ανα­δύ­θη­κε από αυτές τις συ­ζη­τή­σεις -το σο­βιέτ από τη μία πλευ­ρά και η μη εκλεγ­μέ­νη Προ­σω­ρι­νή Κυ­βέρ­νη­ση από την άλλη- θα διαρ­κού­σε για οχτώ μήνες.

Η Ζίβα Γκα­λί­λι έχει πε­ρι­γρά­ψει αυτές τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις ως "την κα­λύ­τε­ρη στιγ­μή των Μεν­σε­βί­κων". Ο Τρό­τσκι τις πα­ρο­μοί­α­σε με σκηνή βα­ριε­τέ χω­ρι­σμέ­νη στα δύο: "Στη μία, οι επα­να­στά­τες ικέ­τευαν τους φι­λε­λεύ­θε­ρους να σώ­σουν την επα­νά­στα­ση∙ στην άλλη, οι φι­λε­λεύ­θε­ροι ικέ­τευαν τη μο­ναρ­χία να σώσει τον φι­λε­λευ­θε­ρι­σμό."7

Επο­μέ­νως, για ποιον λόγο οι ερ­γά­τες και οι στρα­τιώ­τες, οι οποί­οι είχαν πα­λέ­ψει τόσο γεν­ναία για την ανα­τρο­πή του τσα­ρι­σμού, επέ­τρε­ψαν στο σο­βιέτ να πα­ρα­δώ­σει την εξου­σία στη νέα κυ­βέρ­νη­ση που εκ­προ­σω­πού­σε άν­δρες με πε­ριου­σία; Πρώ­τον, οι πε­ρισ­σό­τε­ροι ερ­γά­τες δεν είχαν ακόμη ξε­κα­θα­ρί­σει τις πο­λι­τι­κές των ποι­κί­λων σο­σια­λι­στι­κών κομ­μά­των. Επι­πρό­σθε­τα, οι ίδιοι οι Μπολ­σε­βί­κοι δεν ήταν πολύ κα­θα­ροί για το σκοπό που πά­λευαν, εν μέρει επει­δή δια­τη­ρού­σαν μια (γοργά ξε­πε­ρα­σμέ­νη) κα­τα­νό­η­ση της επα­νά­στα­σης ως αστι­κο­δη­μο­κρα­τι­κής, στην οποία θα κυ­βερ­νού­σε μια προ­σω­ρι­νή επα­να­στα­τι­κή κυ­βέρ­νη­ση. Το τι σή­μαι­νε αυτό στην πράξη, ει­δι­κά μετά τη συ­γκρό­τη­ση της Προ­σω­ρι­νής Κυ­βέρ­νη­σης, ήταν ανοι­χτό σε δια­φο­ρε­τι­κές ερ­μη­νεί­ες. Πα­ρό­λο που αγω­νι­στές Μπολ­σε­βί­κοι έπαι­ξαν κρί­σι­μο ρόλο όλες τις μέρες της επα­νά­στα­σης, συχνά το έκα­ναν κό­ντρα στην ηγε­σία τους. Οι γυ­ναί­κες μέλη της υφα­ντουρ­γί­ας είχαν απερ­γή­σει το Φλε­βά­ρη παρά τις αντιρ­ρή­σεις των κομ­μα­τι­κών ηγε­τών που θε­ω­ρού­σαν τη στιγ­μή "ακόμη ανώ­ρι­μη" για μα­χη­τι­κή δράση.

Η ηγε­σία του Μπολ­σε­βί­κι­κου Γρα­φεί­ου (Σλιά­πνι­κοφ, Μό­λο­τοφ και Ζα­λού­τσκι) ήταν εξί­σου ελ­λει­μα­τι­κή. Ακόμη και μετά την απερ­γία της 23ης Φλε­βά­ρη, ο Σλιά­πνι­κοφ ισχυ­ρι­ζό­ταν ότι ήταν πρό­ω­ρο να κα­λε­στεί γε­νι­κή απερ­γία. Το Γρα­φείο απέ­τυ­χε να βγά­λει φυλ­λά­διο για να μοι­ρα­στεί στα στρα­τεύ­μα­τα και αρ­νή­θη­κε τα αι­τή­μα­τα για εξο­πλι­σμό των ερ­γα­τών για τις επι­κεί­με­νες μάχες.

Οι πιο πολ­λές πρω­το­βου­λί­ες έρ­χο­νταν είτε από την πε­ρι­φε­ρεια­κή επι­τρο­πή του Βί­μποργκ, που λει­τουρ­γού­σε σαν ντε φάκτο ηγε­σία για τον κομ­μα­τι­κή ορ­γά­νω­ση της πόλης, είτε από μέλη της βάσης -ιδιαί­τε­ρα κατά την πρώτη μέρα, όταν οι γυ­ναί­κες αγνό­η­σαν τους κομ­μα­τι­κούς ηγέ­τες και έπαι­ξαν απο­φα­σι­στι­κό ρόλο στην πυ­ρο­δό­τη­ση του απερ­για­κού κι­νή­μα­τος.

Κατά τη διάρ­κεια όλου του Μάρτη, οι Μπολ­σε­βί­κοι κα­τα­τρύ­χο­νταν από σύγ­χυ­ση και δια­φω­νί­ες. Όταν το Σο­βιέτ της Πε­τρού­πο­λης πα­ρέ­δω­σε την πο­λι­τι­κή εξου­σία στην μπουρ­ζουα­ζία στη 1 Μάρτη, ούτε ένας Μπολ­σε­βί­κος από τους έντε­κα στην εκτε­λε­στι­κή επι­τρο­πή δεν αντι­τά­χθη­κε. Όταν αρι­στε­ροί Μπολ­σε­βί­κοι αντι­πρό­σω­ποι στο σο­βιέτ έθε­σαν σε ψη­φο­φο­ρία μια πρό­τα­ση που κα­λού­σε το σο­βιέτ να σχη­μα­τί­σει κυ­βέρ­νη­ση, μόνον δε­κα­εν­νιά ψή­φι­σαν υπέρ και πολ­λοί Μπολ­σε­βί­κοι κα­τα­ψή­φι­σαν. Στις 5 Μάρτη, η Επι­τρο­πή Πε­τρού­πο­λης υπο­στή­ρι­ξε την έκ­κλη­ση του σο­βιέτ στους ερ­γά­τες να επι­στρέ­ψουν στις δου­λειές τους, έστω κι αν το οχτά­ω­ρο, ένα από τα κύρια αι­τή­μα­τα του επα­να­στα­τι­κού κι­νή­μα­τος, δεν είχε ακόμη κα­θιε­ρω­θεί.

Το κομ­μα­τι­κό γρα­φείο υπό τον Σλιά­πνι­κοφ με­τα­κι­νή­θη­κε κοντά στους ρι­ζο­σπά­στες του Βί­μποργκ, που κα­λού­σαν το σο­βιέτ να κυ­βερ­νή­σει. Αλλά όταν οι Κά­με­νεφ, Στά­λιν και Μου­ρά­νοφ επέ­στρε­ψαν από τη σι­βη­ρι­κή εξο­ρία και ανέ­λα­βαν το γρα­φείο στις 12 Μάρτη, η κομ­μα­τι­κή πο­λι­τι­κή στρά­φη­κε από­το­μα δεξιά -προ­κα­λώ­ντας τέρψη σε Μεν­σε­βί­κους και Εσέ­ρους ηγέ­τες και οργή σε πολ­λούς κομ­μα­τι­κούς αγω­νι­στές στα ερ­γο­στά­σια, κά­ποιο εκ των οποί­ων πα­ρό­τρυ­ναν σε δια­γρα­φή της νέας τρόι­κας.

Ο Λένιν ανήκε στους ορ­γι­σμέ­νους. Στις 7 Μάρτη, έγρα­ψε από την Ελ­βε­τία "αυτή η νέα κυ­βέρ­νη­ση είναι ήδη δε­μέ­νη χει­ρο­πό­δα­ρα από το ιμπε­ρια­λι­στι­κό κε­φά­λαιο, από την ιμπε­ρια­λι­στι­κή πο­λι­τι­κή του πο­λέ­μου και της λα­φυ­ρα­γω­γί­ας."8 Ο Κά­με­νεφ, αντι­θέ­τως, επι­χει­ρη­μα­το­λο­γού­σε στην Πρά­βδα στις 15 Μάρτη ότι ο "ελεύ­θε­ρος λαός" θα "στα­θεί γερά στο πόστο του, απα­ντώ­ντας στη σφαί­ρα με σφαί­ρα και στην οβίδα με οβίδα." Και στα τέλη Μάρτη, Ο Στά­λιν μί­λη­σε υπέρ μιας ενο­ποί­η­σης με τους Μεν­σε­βί­κους και ισχυ­ρί­στη­κε ότι η Προ­σω­ρι­νή Κυ­βέρ­νη­ση "έχει ανα­λά­βει το ρόλο της οχύ­ρω­σης των επα­να­στα­τι­κών κα­τα­κτή­σε­ων."

Ο Λένιν ήταν τόσο ανή­συ­χος με την δεξιά στρο­φή της ηγε­σί­ας που στις 30 Μάρτη έγρα­ψε ότι προ­τι­μού­σε "μια άμεση διά­σπα­ση με οποιον­δή­πο­τε μέσα στο Κόμμα μας, όποιος κι αν είναι, από τις πα­ρα­χω­ρή­σεις στο σο­σιαλ­πα­τριω­τι­σμό των Κε­ρέν­σκι και Σία." Δεν χρεια­ζό­ταν δι­κη­γό­ρος για να ξε­κα­θα­ρί­σει τα λόγια του Λένιν ή για ποιους μι­λού­σε. "Ο Κά­με­νεφ πρέ­πει να αντι­λη­φθεί ότι φέρει ευ­θύ­νη πα­γκό­σμια και ιστο­ρι­κή."9

Η ουσία του Λε­νι­νι­σμού­10 από το 1905 τό­νι­σε την ολο­κλη­ρω­τι­κή δυ­σπι­στία προς τον φι­λε­λευ­θε­ρι­σμό ως αντε­πα­να­στα­τι­κή δύ­να­μη και επέ­κρι­νε σκλη­ρά εκεί­νους τους σο­σια­λι­στές που είχαν βαλ­θεί να τον κα­λο­πιά­νουν με το ζόρι. Κι όμως η ίδια η δια­τύ­πω­ση του Λένιν από το 1905 που κα­λού­σε για μια προ­σω­ρι­νή επα­να­στα­τι­κή κυ­βέρ­νη­ση που θα διε­ξή­γα­γε μια αστι­κή επα­νά­στα­ση είχε αντι­πα­ρα­τε­θεί με αυτό που κα­τα­λό­γι­ζε ως "πα­ρά­λο­γες και μι­σο­α­ναρ­χι­κές ιδέες" του Τρό­τσκι που κα­λού­σαν σε "σο­σια­λι­στι­κή επα­νά­στα­ση". Ο ίδιος ο Λένιν τώρα με­τα­κι­νού­νταν προς αυτήν την πα­ρά­λο­γη ιδέα για το σο­σια­λι­σμό, ενώ οι συ­ντη­ρη­τι­κοί Πα­λιοί Μπολ­σε­βί­κοι τον κα­τη­γο­ρού­σαν, κα­τα­νοη­τά, για "Τρο­τσκι­σμό".

Από πολ­λές από­ψεις, το πρα­ξι­κό­πη­μα των αρχών του Μάρτη έμοια­ζε να ανή­κει στον κα­νό­να εκεί­νων του πε­ρα­σμέ­νου αιώνα -μια μικρή μη εκλεγ­μέ­νη κλίκα σφε­τε­ρί­ζε­ται την εξου­σία για τους δι­κούς της τα­ξι­κούς σκο­πούς, εις βάρος του κι­νή­μα­τος που της έδωσε την εξου­σία. Υπήρ­χαν, όμως, δυο μεί­ζο­νες δια­φο­ρές. Η μια ήταν ότι υπήρ­χε ένα κόμμα των ερ­γα­τι­κών μαζών που θα πο­λε­μού­σε ανε­λέ­η­τα για τα συμ­φέ­ρο­ντά του. Και η δεύ­τε­ρη, υπήρ­χαν σο­βιέτ.

Η Ρώ­σι­κη Επα­νά­στα­ση είχε μόλις αρ­χί­σει.

Πηγή: Rproject

 

______________________

1 https://​books.​google.​com/​books/​about/​The_​February_​Revolution_​Petrograd_​1...

2 https://​libcom.​org/​history/​1912-​lena-​massacre

3 https://​www.​marxists.​org/​archive/​trotsky/​1930/​hrr/​ch07.​htm

4 https://​www.​marxists.​org/​history/​ussr/​government/​1917/​03/​01.​htm

5 https://​www.​marxists.​org/​glossary/​orgs/​p/​r.​htm#​provisional-​government

6 https://​www.​marxists.​org/​archive/​lenin/​works/​1917/​apr/​09.​htm

7 https://​www.​marxists.​org/​archive/​trotsky/​1930/​hrr/​ch09.​htm

8 https://​www.​marxists.​org/​archive/​lenin/​works/​1917/​lfafar/​first.​htm

9 https://​www.​marxists.​org/​archive/​lenin/​works/​1917/​mar/​30jsh.​htm

10 https://​www.​jacobinmag.​com/​2014/​07/​the-​lies-​we-​tell-​about-​lenin/

Μοιραστείτε αυτό το άρθρο

About Author: Red Notebook

Το κόκκινο τεφτέρι