Ολλανδικές εκλογές 2017: Μια αναμέτρηση δεξιότερα της Δεξιάς χωρίς αντίπαλο, της Κλεονίκης Αλεξοπούλου και της Νικολέτας Μυρίδου

Στις 15 Μαρτίου οι Ολλανδοί θα ψηφίσουν για νέα κυβέρνηση. Σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση που δημοσιοποιήθηκε στις 12 Μαρτίου, πρώτο κόμμα έρχεται το δεξιό νεοφιλελεύθερο Λαϊκό Κόμμα για Ελευθερία και Δημοκρατία (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie, VVD), του νεοφιλελεύθερου πρωθυπουργού Μαρκ Ρούτε. Στη δεύτερη θέση έρχεται το ακροδεξιό Κόμμα για την Ελευθερία (Partij voor de Vrijheid, PVV), του Γκεερτ Βίλντερς. Την τρίτη θέση φαίνεται να καταλαμβάνει το Χριστιανοδημοκρατικό κόμμα (CDA), που βλέπει τους ψηφοφόρους του να αυξάνονται μετά τις διακηρύξεις του να ξανατραγουδιέται ο εθνικός ύμνος στα σχολεία... Και τη θέση αυτή τη μοιράζεται με το κεντρώο φιλελεύθερο κόμμα D66. Οι Πράσινοι Αριστεροί (Groen Links), μαζί με το Σοσιαλιστικό Κόμμα (SP) στην πέμπτη θέση, και το σοσιαλδημοκρατικό Εργατικό Κόμμα (PVDA), που συγκυβέρνησε την προηγούμενη τετραετία με τους δεξιούς, και γι' αυτό είδε την επιρροή του να μειώνεται σημαντικά, βρίσκεται τώρα δημοσκοπικά στην έκτη θεση.

/var/www/rednotebook.gr/httpdocs/wp content/uploads/2017/03/170313 nos percentages

Μέσω των ντιμπέιτ κυρίως, τα κυρίαρχα μέσα προωθούν την ατζέντα των δυο πρώτων δεξιών κομμάτων και τα ενισχύουν. Λόγω του εκλογικού συστήματος αναλογικής εκπροσώπησης, υποχρεωτικά συγκυβερνούν διάφορα κόμματα, εξού και συμμαχικές κυβερνήσεις σχηματίζονταν ακόμα και πριν από τη δεκαετία του ‘60. Αυτό ευνοεί τις προεκλογικές εκστρατείες διαφόρων κεντροαριστερών κομμάτων, που μοιράζουν φιλόδοξες υποσχέσεις, τις οποίες παραμερίζουν όταν κυβερνούν υπό την πίεση των αναγκαστικών συμμαχιών.

Το χαρακτηριστικό αυτής της προεκλογικής εκστρατείας είναι ότι τα συντηρητικά παραδοσιακά κόμματα, βλέποντας την επιτυχία των ακροδεξιών, συναγωνίζονται σε εθνικιστικά και αντιπροσφυγικά συνθήματα. Στις 22 Ιανουαρίου, έτσι, ο πρωθυπουργός Ρούτε δημοσίευσε ενα γράμμα απευθυνόμενος σε όλους τους Ολλανδούς, παροτρύνοντας όποιον δεν του αρέσει η Ολλανδία και οι αρχές που διέπουν την κοινωνία και το κράτος, να φύγει από τη χώρα[1].

Η Ολλανδία είναι γνωστή στους δημοσιογραφικούς κύκλους για την επικράτηση της συναινετικής πολιτικής (consensus politics). Είτε πρόκειται για συγκυβερνήσεις ιδεολογικά αντίπαλων κομμάτων, είτε για διαπραγματεύσεις εργοδοσίας και εργαζομένων, θεωρείται ότι στο τέλος επιτυγχάνεται μια μέση οδός με τη συναίνεση των εμπλεκόμενων. Όμως η συναίνεση αυτή είναι σε μεγάλο βαθμό ψευδής, καθώς στο οικονομικό πεδίο ηγεμονεύουν για δεκαετίες τα νεοφιλελεύθερα ιδεώδη, χωρίς να αμφισβητούνται έμπρακτα από κανένα πολιτικό φορέα[2]. Σ’ ένα εγελιανό σχήμα, θα έλεγε κανείς πως στο τρίπτυχο θέση-αντίθεση-σύνθεση, στην ολλανδική πολιτική τα πράγματα προχωρούν συνήθως στη σύνθεση χωρίς να υπάρχει ουσιαστική αντίθεση.

Ελλείψει πολιτικοποιημένου δημόσιου διαλόγου, το ακροδεξιό κόμμα του Βίλντερς κατάφερε να αυξήσει τις δυνάμεις του τα προηγούμενα χρόνια επενδύοντας στη μισαλλοδοξία, εξαπολύοντας επιθέσεις εναντίον των προσφύγων και μεταναστών, και εκμεταλλευόμενο τα κοινωνικο-οικονομικά προβλήματα των λαϊκών και μεσαίων στρωμάτων. Σύμφωνα με τον κοινωνιολόγο Koen Damhuis, που τον περασμένο Φλεβάρη εξέδωσε ένα βιβλίο με τίτλο Roads to Wilders; PVV voters in their own words[3], τρεις ιδέες κινητοποιούν τους υποστηρικτές-οπαδούς του Βίλτερς: Πρώτον, η ιδέα ότι οι άλλοι κερδίζουν περισσότερα από τους ίδιους. Δεύτερον, ότι η ιδέα ότι εκείνοι προσφέρουν περισσότερα στην κοινωνία. Και τρίτον, ένας υπερβολικός συντηρητισμός σε θέματα κοινωνικής ηθικής. Δεδομένου ότι οι δυο πρώτες ιδέες δεν απέχουν πολύ από την κοινωνική πραγματικότητα για μεγάλο κομμάτι του ολλανδικού λαού, ο συντηρητισμός και η απο-πολιτικοποίηση διευκολύνουν το πέρασμα των δυσαρεστημένων πολιτών στην αγκαλιά της Ακροδεξιάς.

Τα προηγουμενα δέκα χρονια, περίπου 1,5 εκαττομμύριο Ολλανδοί ψήφισαν μια ή περισσότερες φορές την Aκροδεξιά. Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία[4], μεγάλο κομμάτι των Ολλανδών δεν ενδιαφέρεται για την πολιτική. Ίσως αυτό να εξηγεί τη δημοτικότητα ενός κόμματος με το μικρότερο πολιτικό πρόγραμμα στα χρονικά: το προεκλογικό πρόγραμμα του Βίλντερς, που έχει τίτλο “The Netherlands Ours Again!”, χωράει σε μία μόλις σελιδα Α4[5]. Ενώ δε ο Βίλντερς διακηρύττει όπου σταθεί κι όπου βρεθεί το φιλεργατικό χαρακτήρα του κόμματός του, στην πραγματικότητα η μέχρι τώρα δραστηριότητα και το πρόγραμμά του περιλαμβάνουν ουκ ολίγες αντεργατικές μεταρρυθμίσεις: ο ίδιος έχει καταψηφίσει την έκπτωση φόρου (αναλογική με το εισόδημα) λόγω στεγαστικού δανείου, τάσσεται υπέρ της κατάργησης των συλλογικών συμβάσεων και του επιδόματος αλληλεγγύης, προτείνει την καταναγκαστική εργασία των δικαιούχων επιδομάτων και έχει σκληρές θέσεις ως προς την παροχή κρατικής βοήθειας στους πολίτες με χρέη[6].

Στο μεταξύ, το σοσιαλδημοκρατικό Εργατικό Κόμμα τιμωρείται για τη συνεργασία του με μια δεξιά κυβέρνηση και για τις σκληρές περικοπές που εφάρμοσε τα προηγούμενα τέσσερα χρόνια, παρά τις αριστερές προεκλογικές του εξαγγελίες. Τα αριστερά κόμματα αδυνατούν να δώσουν μια ενιαία αριστερή εναλλακτική πρόταση. Το Σοσιαλιστικό Κόμμα θεωρείται το πιο αριστερό κόμμα της ολλανδικής βουλής, και στην προηγούμενη κοινοβουλευτική περίοδο είχε 15 έδρες. Παρά τις επιτυχημένες κινητοποιήσεις που το ίδιο οργάνωσε ή στήριξε, για τα θέματα της Υγείας και ενάντια στην Διατλαντική Εταιρική Σχέση Εμπορίου και Επενδύσεων (TTIP) και την CETA, σιωπά για το θέμα των προσφύγων και των μειονοτήτων, προσπαθώντας να αποσπάσει ψήφους από τους ακροδεξιούς. Πρόσφατα, εξάλλου, προκάλεσε το θυμό πολλών μελών του, όταν το νούμερο 2 της εκλογικής του λίστας καταφέρθηκε ενάντια στη διαδήλωση των γυναικών της Αμερικής και πήρε σε ένα βαθμό το μέρος του Τραμπ.

Το κόμμα των Πράσινων Αριστερών είναι βαθιά φιλοευρωπαϊκό και πρακτικά απουσιάζει από τις κινητοποιήσεις. Επιπλέον έχει συνεργαστεί στο παρελθόν με τους δεξιούς και το πρόγραμμά του εχει αρκετές δεξιές θέσεις. Το κόμμα για την προστασία των ζώων (PvdD) έχει καποιες  αριστερές θέσεις αλλά, όπως όλα τα μονοθεματικά κόμματα, περιορίζεται σε ένα συγκεκριμένο φάσμα πολιτικών. Επιπλέον δεν διστάζει να συνεργαστεί με ακροδεξιούς προκειμένου να προωθήσει την ατζέντα του. Ένα καινούριο κόμμα, το Artikel 1, που παίρνει πρώτη φορά μέρος στις εκλογές, βασίζεται στο αντιρατσιστικό κίνημα που εμφανίστηκε δυναμικά στην Ολλανδία, μέσα από διαδηλώσεις ενάντια στις διακρίσεις. Το κίνημα έθεσε στο στόχαστρο το έθιμο της γιορτής του Άγιου Νικολάου, να χρησιμοποιείται συμβολικά μια καρικατούρα μαύρου υπηρέτη (Zwarte Piet), έθιμο που κρατά από τη μακρά αποικιοκρατική περίοδο.

Οι εκλογές του 2017 δεν φαίνεται να μπορούν να αναχαιτίσουν τα προβλήματα των κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων στην Ολλανδία, με την ανεργία και τη συμμετοχή των πολιτών στα έξοδα για την Υγεία να αυξάνονται, τα εργασιακά δικαιώματα να πλήττονται και το ρατσισμό να κορυφώνεται. Η εποχή της συναινετικής πολιτικής, όπως αυτή παρουσιαζόταν, φαίνεται να έχει παρέλθει. Η οικονομική πολιτική παραμένει νεοφιλελεύθερη, ενώ η Ακροδεξιά έχει επιβάλει την ατζέντα της στα κοινωνικά θέματα. Για να υπάρχει πιθανότητα να ανατραπεί η ηγεμονία του ακροδεξιού και συντηρητικού μπλοκ το επόμενο διάστημα, χρειάζεται ενεργή συμμετοχή των αντιρατσιστικών, φεμινιστικών και οικολογικών κινημάτων και οργανώσεων.

H Κλεονίκη Αλεξοπούλου και η Νικολέτα Μυρίδου συμμετέχουν στο  Reinform, μια αριστερή πολιτική συλλογικότητα Ελλήνων που ζουν στην Ολλανδία.

___________________

Σημειώσεις

[1] https://www.vvd.nl/nieuws/lees-hier-de-brief-van-mark/

[2] Δημήτρης Παυλόπουλος, στην εκπομπή του Κώστα Ράπτη "Ω, τι κόσμος", στον Αθήνα 9.84 (31.10.2016).

[3] http://www.singeluitgeverijen.nl/de-arbeiderspers/boek/wegen-naar-wilders/

[4] https://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/5D17D3BF-E30C-453B-B5AD-6FD61C2E8165/0/index1259.pdf

[5] https://www.geertwilders.nl/94-english/2007-preliminary-election-program-pvv-2017-2021

[6] Γιέσε Φρεντερίκ στο ολλανδικό ψηφιακό περιοδικό De Correspondent.

Μοιραστείτε αυτό το άρθρο

About Author: Red Notebook

Το κόκκινο τεφτέρι