• /var/www/rednotebook.gr/httpdocs/wp content/uploads/2017/03/170314 donald trump 1547274 1920 0

Οι εκατό μέρες του Ντόναλντ Τραμπ, του Μάικλ Ρόμπερτς

Επιχειρώντας μια ανασκόπηση των 100 πρώτων ημερών της θητείας Τραμπ, ο Μάικλ Ρόμπερτς εξηγεί γιατί το αμερικανικό κεφάλαιο δεν συμμερίζεται τη διεθνή κατακραυγή για την πολιτική του νέου πλανητάρχη. Αλλά και γιατί οι ελπίδες του για ανάκαμψη από την κρίση, που φαίνεται να έχουν ενισχυθεί μέσα στο τελευταίο αυτό τρίμηνο, δεν είναι ακριβώς στέρεες... 

Μετά την πρώτη ομιλία του Τραμπ ως προέδρου στο αμερικανικό  Κογκρέσο, το Χρηματιστήριο στις ΗΠΑ ανέβηκε σε ύψη ρεκόρ. Από τότε που εκλέχτηκε ο νέος πρόεδρος, εξάλλου, η άνοδος αυτή έχει ξεπεράσει το 11%.

Η ισχυρή διάθεση στην αγορά για χρηματοοικονομικά προϊόντα αντικατοπτρίζεται επίσης στις απόψεις των κορυφαίων οικονομικών αναλυτών. «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα ‘ζωικά ένστικτα’ έχουν απελευθερωθεί μετά τις εκλογές», τονίζει ο πρόεδρος του παραρτήματος της Fed, της αμερικανικής Ομοσπονδιακής Τράπεζας στην Νέα Υόρκη, Ουίλιαμ Ντάντλει, απηχώντας την κεϋνσιανή οικονομική σκέψη ότι οι οικονομίες απογειώνονται όταν οι επιχειρηματίες νιώθουν αισιόδοξοι για μελλοντικές πωλήσεις.

Όμως και οι βασικοί οικονομικοί δείκτες στις ΗΠΑ και την παγκόσμια οικονομία βρίσκονται επίσης σε ανοδική τροχιά. Οι δείκτες PMI (Purchasing Managers Index) αποτυπώνουν έρευνες εταιρειών σε διάφορες χώρες σχετικά με τις πιθανές δαπάνες, πωλήσεις και επενδύσεις. Οι δείκτες αυτοί, λοιπόν, είναι παντού αρκετά πάνω από το 50: πάνω, δηλαδή, από το 50% των ερωτηθέντων βλέπουν βελτίωση. Ο παγκόσμιος δείκτης ΡΜΙ βρίσκεται τώρα στο υψηλότερο επίπεδο (54) εδώ και τρία χρόνια και, σύμφωνα με οικονομολόγους της JP Morgan, αυτό δείχνει ότι η παγκόσμια παραγωγή στην μεταποίηση αυτή τη στιγμή αυξάνεται με ρυθμό 4%, σε σύγκριση με μόλις 1% την ίδια εποχή πέρσι.

Το PMI της μεταποίησης στις ΗΠΑ έφτασε στο υψηλότερο επίπεδό του εδώ και δύο χρόνια.

Οι κλάδοι μεταποίησης των ευρωπαϊκών οικονομιών φαίνεται επίσης να έχουν ξεπεράσει την καμπή.

Τα πράγματα δείχνουν καλύτερα και στις λεγόμενες αναδυόμενες οικονομίες. Η Κίνα δεν έχει καταρρεύσει, όπως πολλοί ανέμεναν αυτή την εποχή πέρσι. Αντίθετα, η κινεζική οικονομία έχει αναταχθεί και, κατά συνέπεια, έχει υπάρξει αυξημένη ζήτηση για πρώτες ύλες.

Οι τιμές του σιδήρου έχουν εκτοξευθεί και πάλι προς τα πάνω, επιτρέποντας στην αυστραλιανή οικονομία να αποφύγει την ύφεση. Στο τελευταίο τρίμηνο του 2016, το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε εκεί κατά 1,1%: πρόκειται για τη σημαντικότερη αύξηση ανά τρίμηνο που έχει καταγραφεί τα τελευταία πέντε χρόνια (αν και η ετήσια αύξηση το 2016 ήταν 2,4%, δηλαδή καλύτερα από τις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες, αν και χαμηλότερα από τον μέσο όρο). Η Ινδία επίσης κατέγραψε αύξηση του ΑΕΠ πάνω από 7%.

Τόσο καλά δείχνουν τα πράγματα που, γράφοντας στους Financial Times, ο Γκέβιν Ντέιβις επιτέθηκε σαρκαστικά στους οικονομολόγους που μιλούν για στασιμότητα στις μεγάλες οικονομίες. «Τι απέγινε άραγε με αυτό;» λέει ο Ντέιβις, επισημαίνοντας ότι «η παγκόσμια αναπτυξιακή δραστηριότητα έχει ανακάμψει σημαντικά και οι κίνδυνοι ύφεσης έχουν πέσει κατακόρυφα. Η ανάπτυξη σε πραγματικό προϊόν 'τρέχει' τώρα σε υψηλότερα επίπεδα από ό,τι έχουμε δει από την προσωρινή ανάκαμψη από το οικονομικό κραχ του 2009-2010. Το σημαντικότερο: πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι ο ρυθμός αύξησης σταθερών επενδύσεων αρχίζει να ανακάμπτει, όπερ πλήγμα για ένα από τα κεντρικά αξιώματα της σχολής της 'στασιμότητας'».

Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Διεθνούς Οικονομίας, μια βιομηχανική ένωση, η αύξηση του ΑΕΠ στις αναδυόμενες αγορές έφτασε σε έναν μέσο όρο 6,4% τον Ιανουάριο, δηλαδή στον ταχύτερο μηνιαίο ρυθμό μετά τον Ιούνιο του 2011. Αν επιβεβαιωθεί κάτι τέτοιο, θα σημάνει ότι οι αναδυόμενες οικονομίες αντιστρέφουν την πτωτική τάση στην ανάπτυξη που καταγράφεται από την έναρξη της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης.

Πίσω από αυτή τη φαινομενική ανάκαμψη, βρίσκεται μια μικρή ανάκαμψη στα κέρδη των εταιρειών, που μέχρι τα μέσα του 2016 έπεφταν με ταχείς ρυθμούς. Έκτοτε, έχουν ανακάμψει κάπως σε όλο τον κόσμο και, σύμφωνα με την JP Morgan, οι επενδύσεις στις επιχειρήσεις έχουν αντιστρέψει την πτώση του τελευταίου χρόνου.

Οι επενδυτές έχουν ανταποκριθεί. Για πρώτη φορά από το 2013, οι ροές σε επενδύσεις σε ίδια κεφάλαια και ομόλογα των αναδυόμενων αγορών έχουν ξεκινήσει τη χρονιά θετικά. Οι ξένοι επενδυτές απέσυραν περισσότερα από 38 δισ. δολάρια από μετοχές και ομόλογα τους τελευταίους τρεις μήνες του 2016. Έστειλαν, όμως, πάνω από 12 δισ. δολάρια πίσω σε αυτές τις αγορές τον Ιανουάριο, σύμφωνα με εκτιμήσεις του Ινστιτούτου Διεθνούς Οικονομίας.

Ακόμη και η ανάπτυξη του παγκόσμιου εμπορίου, η οποία ήταν απαράδεκτη και είχε διακοπεί εντελώς στο ξεκίνημα του 2016, αυξήθηκε κατά 2% στο τέλος του περασμένου χρόνου (μολονότι βρίσκεται ακόμα πολύ κάτω από τον ρυθμό 3%-4% του 2015).

Φαίνεται, λοιπόν, ότι το «ράλι Τραμπ» στις αγορές χρήματος συνοδεύεται από ισχυρότερη οικονομική ανάπτυξη και ένα τέλος στο ρίσκο του αποπληθωρισμού και της στασιμότητας. Πράγματι, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ μπορεί μάλλον τώρα να αποφασίσει να αυξήσει τα βασικά επιτόκια δανεισμού ξανά αυτό το μήνα, έχοντας καθυστερήσει τις σχεδιαζόμενες αυξήσεις μετά τον Δεκέμβριο.

Όμως, όπως έχω υποστηρίξει σε προηγούμενες δημοσιεύσεις, οι χρηματαγορές και οι οικονομολόγοι του κυρίαρχου ρεύματος μπορεί να προτρέχουν.

Είναι αλήθεια ότι η αμερικανική οικονομία θα κάνει ένα άλμα προς τα μπρος σε σχέση με τον καχεκτικό ρυθμό του 2% ή λιγότερο, που έχει πετύχει από το 2009; Πράγματι, τα αναθεωρημένα στοιχεία για την αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ των ΗΠΑ το τελευταίο τρίμηνο ήταν μόλις 1,9% σε ετήσια βάση, στην πραγματικότητα κάτω από τον μέσο ρυθμό ανάπτυξης από το τέλος της Μεγάλης Ύφεσης.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι έξαλλοι ισχυρισμοί του Τραμπ, πως οι πολιτικές του θα οδηγούσαν σύντομα την οικονομία των ΗΠΑ να αναπτυχθεί με ρυθμό 4%, έχουν ήδη αποδυναμωθεί. Από τον πρώτο κιόλας μήνα της προεδρίας του Τραμπ, οι σύμβουλοί του έχουν ήδη υποβαθμίσει αυτήν την μάλλον φιλόδοξη πρόβλεψη. Ο Steve Mnuchin, ο πρόσφατα διορισμένος υπουργός Οικονομικών του Τραμπ και πρώην τραπεζίτης στην Goldman Sachs, προσγείωσε δραστικά τον στόχο του Τραμπ για οικονομική ανάπτυξη σε μόλις 3%. Και η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ έχει διαψευστεί κατ’ επανάληψη στις προβλέψεις της για ταχύτερη οικονομική ανάπτυξη.

Επιπλέον, η αύξηση των επιχειρηματικών επενδύσεων επιβραδύνθηκε σημαντικά. Οι επενδύσεις χρειάζονται οπωσδήποτε μια τόνωση ώστε η οικονομία των ΗΠΑ να διατηρήσει κάποιον σημαντικό ρυθμό ανάπτυξης, πόσο μάλλον τον δηλωμένο στόχο του 3-4% της διοίκησης Τραμπ. Με τις επιχειρηματικές επενδύσεις τόσο αδύναμες, η οικονομική ανάπτυξη των ΗΠΑ δεν πρόκειται να επιταχύνει, εκτός κι αν τα εταιρικά κέρδη κάνουν άλμα προς τα εμπρός και οι δημόσιες επενδύσεις αυξηθούν.

Στο τελευταίο τρίμηνο του 2016 οι επιχειρηματικές επενδύσεις συνέβαλαν μόλις κατά 0,17% στην αύξηση του ΑΕΠ, ενώ οι δημόσιες επενδύσεις έχουν καταρρεύσει.

Αυτό, φυσικά, είναι το σχέδιο του Τραμπ, όπως ο ίδιος μπορεί να το εξηγήσει: να μειώσει τους φόρους στις επιχειρήσεις για να αυξήσουν αυτές τα κέρδη μετά από φόρους, και να εισαγάγει ένα πρόγραμμα επενδύσεων στις υποδομές. Θα δούμε. Αλλά τα εταιρικά περιθώρια κέρδους (κέρδος ανά μονάδα πωλήσεων) δεν αυξάνονται, αντίθετα περιορίζοντας και το δημοσιονομικό πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα οποιουδήποτε επενδυτικού κινήτρου της κυβέρνησης Τραμπ είναι πιθανό να είναι μικρό.

Mικρές ενδείξεις έχουν υπάρξει ως προς την ανάκαμψη του πραγματικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ στις ΗΠΑ από τη Μεγάλη Ύφεση -το αντίθετο φαίνεται μάλιστα να ισχύει- και αυτή είναι η πραγματική ένδειξη (μέσης) οικονομικής επιτυχίας.

Ό,τι συμβαίνει στις ΗΠΑ έχει μια βαθιά επίδραση στον υπόλοιπο καπιταλιστικό κόσμο. Υπάρχει στενός συγχρονισμός των ρυθμών ανάπτυξης μεταξύ των ΗΠΑ και της υπόλοιπης παγκόσμιας οικονομίας. Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι οι ΗΠΑ φαίνεται να επηρεάζουν τον χρόνο και την διάρκεια των υφέσεων σε πολλές μεγάλες οικονομίες. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι μια μονάδα αύξησης της ανάπτυξης στις ΗΠΑ θα μπορούσε να ενισχύσει την ανάπτυξη στις προηγμένες οικονομίες κατά 0,8%, και στις αναδυόμενες αγορές και τις αναπτυσσόμενες οικονομίες κατά 0,6% έπειτα από ένα χρόνο.

Συγχρονικές συσχετίσεις στους κύκλους του ΑΕΠ των ΗΠΑ και των αναδυόμενων και αναπτυσσόμενων οικονομιών. 

Πηγές: Haver Analytics, Παγκόσμια Τράπεζα, ΔΝΤ, Kose and Terrones (2015)

Αλλά αυτό λειτουργεί επίσης και ανάποδα. Μια πτώση στην οικονομική ανάπτυξη των ΗΠΑ θα αποδυναμώσει τους ρυθμούς ανάπτυξης αλλού και κάθε κραχ στη χρηματιστηριακή αγορά των ΗΠΑ θα εξαπλωθεί γρήγορα και στο εξωτερικό. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι μια διατηρούμενη αύξηση κατά 10% της αστάθειας στην χρηματιστηριακή αγορά των ΗΠΑ θα μπορούσε, μετά από ένα χρόνο, να μειώσει την αύξηση των επενδύσεων στις ΗΠΑ κατά περίπου 0,6%, στις άλλες προηγμένες οικονομίες κατά περίπου 0,5%, και στις αναδυόμενες αγορές και αναπτυσσόμενες οικονομίες κατά 0,6%.

Όπως έχω επισημάνει και νωρίτερα, η χρηματιστηριακή αγορά των ΗΠΑ δείχνει «υπερτιμημένη» και σε κίνδυνο κραχ.

Η χρηματιστηριακή τιμή σε σύγκριση με τις πωλήσεις από τις εταιρείες του χρηματιστηρίου είναι πίσω σε επίπεδα που δεν έχουμε δει από το τελευταίο κραχ του 2000.

Όπως έχω υποστηρίξει νωρίτερα, οι βασικοί δείκτες που μπορούν να μας πουν αν οι ΗΠΑ και η παγκόσμια οικονομία έχουν αρχίσει να αναπτύσσονται γρηγορότερα ή να ολισθαίνουν, είναι αυτοί που αφορούν την κίνηση των κερδών και των επενδύσεων. Στο δεύτερο εξάμηνο του 2016, τα εταιρικά κέρδη έχουν επιστρέψει σε θετικό έδαφος. Για να τελειώσω λοιπόν την παρτίδα των γραφημάτων σε αυτό το άρθρο, αυτό εδώ είναι το μέτρο μου για την παγκόσμια κίνηση των εταιρικών κερδών στο τέλος του 2016.

Πώς θα εξελιχθεί το γράφημα αυτό μέσα στο 2017 είναι σημαντικό για μια ανάλυση που αφορά το μέλλον.

Το άρθρο μετέφρασε από το The Next Recession ο Κώστας Παπαγιάννης

Μοιραστείτε αυτό το άρθρο

About Author: Red Notebook

Το κόκκινο τεφτέρι