«Καθήκον κάθε επαναστάτη είναι να κάνει την επανάσταση», του Νίκου Γιαννόπουλου

Κάποιες σκέψεις για τον Κάστρο, τον «καστρισμό», τη διεθνιστική αλληλεγγύη και την «εξαγωγή της επανάστασης»

Η περίφημη φράση του Φιντέλ Κάστρο που αποτελεί τον τίτλο αυτού του κειμένου συμπυκνώνει, κατά τη γνώμη μου, την ιδιαίτερη εκείνη στρατηγική που υλοποιήθηκε στην πλέον σκοτεινή περίοδο του Ψυχρού Πολέμου και διαχωρίζει πλήρως τον «καστρισμό» από όλα τα εγχειρήματα του «υπαρκτού σοσιαλισμού»: το σοβιετικό, το κινέζικο και το αντιαποικιακό, συμπεριλαμβανομένου και του βιετναμέζικου.

Χωρίς να μπορέσει να απαλλαγεί από τα εγγενή χαρακτηριστικά του ιστορικού κομμουνιστικού κινήματος, τον μονοκομματικό πολιτικό αυταρχισμό και τον κρατικό συγκεντρωτισμό (και πώς άλλωστε, με την επανάσταση στο μαλακό υπογάστριο του βορειοαμερικανού γίγαντα –μόλις 150 χλμ. από τη Φλόριντα–, την εποχή που η Σοβιετική Ένωση του Χρουστσόφ εφάρμοζε την «ειρηνική συνύπαρξη»;), ο Κάστρο κατόρθωσε το αδιανόητο:

  • Ανέτρεψε τον καπιταλισμό σε μια χώρα περίπου όση η Ελλάδα, οργάνωσε κοινωνικές δομές και παραγωγικές σχέσεις (υγεία, εκπαίδευση, γεωργία κ.λπ.) ποιοτικά ανώτερες από κάθε άλλης μετακαπιταλιστικής κοινωνίας.

  • Αντιμετώπισε νικηφόρα επί δεκαετίες οξύτατη ιμπεριαλιστική επίθεση, από την αμερικανική απόβαση στον Κόλπο των Χοίρων και το βορειοαμερικανικό και ευρωπαϊκό οικονομικό εμπάργκο μέχρι τις αλλεπάλληλες απόπειρες δολοφονίας του.

  • Αν και με υπερβολικό βολονταρισμό, πέτυχε την επιβίωση της χώρας του στην Κρίση των Πυραύλων του 1962, που έφτασε στο χείλος του πυρηνικού πολέμου.

  • Υποστήριξε έμπρακτα κάθε σοσιαλιστική απόπειρα στην Κεντρική και Νότια Αμερική, από τη Νικαράγουα των Σαντινίστας ως τη Βενεζουέλα του Τσάβες.

  • Και, πάνω απ’ όλα, ενέπνευσε κάθε κίνημα και αγωνιστή, από το παγκόσμιο ’68, την αλγερινή επανάσταση και την Επανάσταση των Γαριφάλων στην Πορτογαλία ως τον Φανόν, τον Μαριγκέλα και τον Σεντίκ.

Ο Κάστρο, λοιπόν, υλικά και συγκεκριμένα, δεν περιορίστηκε στην προπαγάνδα της επικαιρότητας της επανάστασης, αλλά απέδειξε τη δυνατότητα πραγμάτωσής της, και τούτο διαμόρφωσε εξαιρετικά προωθητικούς συσχετισμούς για τα κινήματα και τις επαναστατικές ιδέες επί τρεις τουλάχιστον δεκαετίες.

Ούτως ή άλλως, ο σοσιαλισμός δεν οικοδομείται σε μια μόνο χώρα και οπωσδήποτε η οικονομική και πολιτική εξάρτηση της Κούβας από τη Σοβιετική Ένωση και ο βρόχος της μονοκαλλιέργειας ζάχαρης ήδη προοιωνίζονταν από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 το σκοτεινό μέλλον του νησιού. Βέβαια, η απαγόρευση του πολυκομματισμού και η καταπάτηση στοιχειωδών δημοκρατικών δικαιωμάτων διέβρωσαν την επιρροή του «καστρισμού», απογειώνοντας τις γραφειοκρατικές παραμορφώσεις, οι οποίες, σε συνδυασμό με τη δολαριοποίηση και την τουριστικοποίηση της οικονομίας μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, ετοίμασαν το έδαφος για την μετα-Κάστρο εποχή.

Ο ένοπλος οργανωμένος λαός

Το 1962 η Διακήρυξη της Αβάνας συνόψισε την επαναστατική ορμή και το διεθνισμό του «καστρισμού». Ακριβώς την εποχή που η Σοβιετική Ένωση και η Κίνα περιορίζονταν κυρίως στη μεταξύ τους διαμάχη, μετά τη σινοσοβιετική ρήξη του 1959, η Κούβα πήρε πάνω της την έμπρακτη αλληλεγγύη στην αντιαποικιακή επανάσταση της Αφρικής – και όχι μόνο. Μπορεί ο Τσε Γκεβάρα να αποτελεί την πλέον ηθική αλλά και βολονταριστική εκδοχή του καστρικού διεθνισμού, αλλά ο «ένοπλος οργανωμένος λαός», που στη Διακήρυξη της Αβάνας παρουσιάζεται ως το κοινωνικοπολιτικό υποκείμενο της αντικαπιταλιστικής ανατροπής και της σοσιαλιστικής οικοδόμησης, αποτέλεσε στρατηγική του Φιντέλ επί δεκαετίες.

Στις δεκαετίες ’60-’70 κάθε διωκόμενος αγωνιστής –και στις ΗΠΑ– έβρισκε άσυλο στην Κούβα, ακόμα κι όσοι είχαν πραγματοποιήσει αεροπειρατίες ή απαγωγές· οι κουβανοί διεθνιστές στην Αιθιοπία, την Αγκόλα και άλλες χώρες της Μαύρης Ηπείρου –εθελοντές και όχι μισθοφόροι, όπως διατείνονται διάφοροι αντικομμουνιστές και «αντιολοκληρωτικοί»–, έμπαιναν πρώτοι στη μάχη και έφευγαν τελευταίοι· Κουβανοί εκπαιδευτές ήταν από τους πρώτους που μύησαν στην Κοιλάδα Μπεκάα τους Παλαιστίνιους μαχητές στις μάχες του «τετραγώνου» (με μεσαία όπλα) και του «τετραγωνικού» (σώμα με σώμα) και υπήρξαν οι πιο αγαπητοί στους Γερμανούς, Ιταλούς, Ιάπωνες, Τούρκους αλλά και Έλληνες διεθνιστές που είχαν την τιμή να βρεθούν εκεί· πολλοί Κουβανοί πολέμησαν δίπλα στους Σαντινίστας ενάντια στους μισθοφόρους Κόντρας επί μια δεκαετία· όλες οι μεγάλες οργανώσεις αντάρτικου πόλης της Νότιας Αμερικής και της Ευρώπης, από τους Τουπαμάρος μέχρι τις Ερυθρές Ταξιαρχίες, εμπνεύστηκαν και υποστηρίχθηκαν από την Κούβα του Κάστρο.

Τελικά, μπορεί η κουβανική επανάσταση να ηττήθηκε, αλλά όσα έκανε επί μισόν αιώνα στο νησί και όλο τον κόσμο και όσα άφησε στο διεθνές κίνημα την αναδεικνύουν σε μία από σημαντικότερες του 20ού αιώνα, και τον Φιντέλ, τον επαναστάτη με το βιβλίο και το πιστόλι, σε κορυφαία μορφή του κομμουνιστικού κινήματος.

Μοιραστείτε αυτό το άρθρο

About Author: Red Notebook

Το κόκκινο τεφτέρι