• belligero_rifundazione

[#για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας] Συζήτηση με την Άννα Μπελίγκερο, γραμματέα της Νεολαίας της Κομμουνιστικής Επανίδρυσης

Η Άννα Μπελίγκερο, γραμματέας της Νεολαίας της Κομμουνιστικής Επανίδρυσης, βρέθηκε πρόσφατα στην Αθήνα, με αφορμή τη συνάντηση γυναικών του Κόμματος της Ευρωπαϊκής Αριστεράς. Η επίσκεψή της στη χώρα μας συνέπεσε χρονικά με τις κινητοποιήσεις γυναικών σε ολόκληρη την Ιταλία -κινητοποιήσεις που απαίτησαν την παραίτηση του Μπερλουσκόνι και την επιβολή φραγμού στον ωμό σεξισμό του. Για όλα τα παραπάνω, είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε μαζί της, στη συνέντευξη με την οποία ξεκινά το αφιέρωμα του Red Notebook στην Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας:

Λέγεται συχνά ότι όταν δεν θέλουμε ν’ασχοληθούμε επί της ουσίας με ένα πρόβλημα (εν προκειμένω, με τα προβλήματα και τα δικαιώματα των γυναικών), το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να τα «παραπέμψουμε» σε μιαν επέτειο. Είναι αυτή η περίπτωση της 8ης Μαρτίου;

Η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας δεν είναι μια επέτειος: αν τη σκεφτόμαστε έτσι, έχουμε ήδη ξεκινήσει λάθος. Πολύ περισσότερο, δεν είναι γιορτή, όπως πολλοί άνδρες και γυναίκες σκέφτονται. Η 8η Μαρτίου είναι μια άλλη μέρα για να είμαστε γυναίκες, για να αγωνιστούμε για τα δικαιώματά μας, για να βελτιώσουμε τις σχέσεις μεταξύ των φύλων και έτσι να κάνουμε και τον κόσμο καλύτερο. Υπάρχει ο κίνδυνος η μέρα αυτή να μεταλλαχτεί, να είναι η μέρα που «όλα επιτρέπονται» για τις γυναίκες – να βγουν, να δεχτούν δώρα και λουλούδια, να ξεφύγουν ένα βράδυ από το σύζυγο, τον πατέρα ή τον αρραβωνιαστικό τους, να μπορέσουν να μιλήσουν γι’αυτές. Μπορεί όμως να είναι και κάτι χρήσιμο για τον μεγάλο αγώνα που πρέπει να κάνουμε για την απελευθέρωση των γυναικών. Πρώτα απ’όλα εμείς πρέπει να είμαστε γυναίκες. Μακάρι και οι άνδρες που καταλαμβάνουν μαζί μας το δημόσιο χώρο και κάνουν πολιτική να βοηθήσουν, ώστε να αποτραπεί η μετάλλαξη αυτής της μέρας σε παράσταση άνευ νοήματος (αν όχι του νοήματος που της δίνει η αγορά). Ας είναι η μέρα αυτή μια υπόμνηση για όσα δεν έχουμε κάνει ακόμα. Κι ίσως αυτός είναι και ο καλύτερος να τη «γιορτάζουμε»: να κάνουμε, χρόνο με το χρόνο, έναν απολογισμό για όσα καλά έγιναν, μέχρι τη στιγμή που (ας το ελπίσουμε!) δεν θα τον χρειαζόμαστε πια.

Δεν θα πρωτοτυπούσαμε αν λέγαμε πως οι γυναίκες είναι οι πρώτες που βάλλονται από την παγκόσμια καπιταλιστική κρίση. Πώς εξειδικεύεται αυτό στην Ιταλία;

Υφιστάμενες τη «διπλή καταπίεση», τόσο από τους άνδρες όσο και από το κεφάλαιο, οι γυναίκες ήταν πάντα τα πρώτα θύματα της κρίσης του κεφαλαίου. Αυτή η κρίση δεν αποτελεί εξαίρεση. Κατ’αρχάς, πλήττονται άμεσα από την απώλεια θέσεων εργασίας, από τη μείωση ωρών εργασίας που σημαίνει και μείωση μισθών, από την ανεργία που τις αφορά περισσότερο από τους άνδρες. Πλήττονται όμως και έμμεσα. Στο βαθμό που η κρίση σημαίνει και λιγότερα λεφτά για το κράτος, ένα από τα πράγματα που περικόπτονται είναι το κοινωνικό κράτος, που στην Ιταλία ήταν ήδη πολύ περιορισμένο. Αν λοιπόν δίνονται λιγότερα για τα σχολεία, είναι οι γυναίκες που θα πρέπει να ασχοληθούν με τα παιδιά, αν δίνονται λιγότερα για τους ηλικιωμένους, είναι οι γυναίκες που θα πρέπει να τους αναλάβουν, περικόπτοντας χρόνο από τη ζωή ή τη δουλειά τους –αν βεβαίως έχουν δουλειά, διότι αν δεν έχουν, έτσι μειώνουν ακόμα περισσότερο τις πιθανότητες να βρουν. Κοντά σε αυτά, συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους σημαίνει και κλείσιμο συμβουλευτικών κέντρων και κέντρων κατά της βίας –χώρων, δηλαδή, απαραίτητων για τη ζωή και την ασφάλεια των γυναικών, ιδίως εκείνων που δεν έχουν οικονομική αυτονομία και εισόδημα.

Τον περασμένο μήνα, οι γυναίκες της Ιταλίας οργάνωσαν μεγάλες διαδηλώσεις κατά του Μπερλουσκόνι. Μπορούμε να μιλάμε για επιστροφή του φεμινισμού ή επρόκειτο απλά για μια ευκαιρία να φωνάξετε «Μπερλουσκόνι, σήκω και φύγε»;

Στις 13 Φεβρουαρίου έγινε σε ολόκληρη τη χώρα μια τεράστια κινητοποίηση γυναικών (στην οποία συμμετείχαν και άνδρες) για να πούμε «φτάνει πια!». Πράγματι, το όριο ανάμεσα στο «φτάνει πια με τον Μπερλουσκόνι» και το «φτάνει με το σεξισμό του Μπερλουσκόνι» (και, δυστυχώς, όχι μόνο του Μπερλουσκόνι) είναι δυσδιάκριτα. Συμμετείχα, μαζί με πολλές άλλες γυναίκες από το κόμμα μου και τα φεμινιστικά κινήματα της Ιταλίας, και συμμετείχαμε με τον δικό μας, ισχυρό συμβολισμό. Είχαμε όλες μαζί μια κόκκινη ομπρέλα (ή κάποιο άλλο κόκκινο διακριτικό) για να είμαστε διαφορετικές. Με ποια έννοια; Διαφορετικές από εκείνες τις γυναίκες που σκέφτονται ότι οι γυναίκες πρέπει να διαιρεθούμε ανάμεσα στις καλές και τις όχι καλές (τις πόρνες), από τις γυναίκες που θεωρούν ότι πρέπει να χρησιμοποιήσουμε ένα πρόβλημα τόσο σοβαρό όπως η χρήση και η εμπορευματοποίηση του σώματός μας «μόνο» για να καταγγείλουμε τον Μπερλουσκόνι και από τις γυναίκες που δεν πιστεύουν ότι το πρόβλημα των σχέσεων μεταξύ των φύλων είναι ένα πολιτικό πρόβλημα. Διαφοροποίηση δεν σημαίνει και διαίρεση. Παρά τις κριτικές, όχι τις τυπικές αλλά αυτές που αφορούσαν το περιεχόμενο της κινητοποίησης, σκεφτήκαμε ότι ήταν πραγματικά σημαντικό να είμαστε στις πλατείες μαζί μ’αυτές τις γυναίκες, γιατί αυτές οι πλατείες ήταν σαν κραυγές για όλα όσα συμβαίνουν κατά των γυναικών. Ως γυναίκες της Κομμουνιστικής Επανίδρυσης και φεμινίστριες, «κραυγάσαμε» για πράγματα που λέμε εδώ και καιρό και για τα οποία, δυστυχώς, οι άλλες γυναίκες ήταν μέχρι τώρα ανυποψίαστες. Μακάρι τώρα, κάθώς σταθήκαμε κοντά, στις ίδιες πλατείες, να μας άκουσαν. Μπορεί αυτό να είναι μια μικρή αρχή για την επάνοδο στο προσκήνιο ενός φεμινιστικού κινήματος, το οποίο αν και υπαρκτό, δεν έχει αρκετά ισχυρή φωνή στα ΜΜΕ. Θα δουλέψουμε γι’αυτό, όπως κάναμε πάντα.

Αναρωτιέμαι: με όλη αυτή την απεχθή συμπεριφορά του ιταλού πρωθυπουργού, δεν προκαλούνται άραγε και οι γυναίκες του ίδιου του του κόμματος; Δεν υπήρξαν αντιδράσεις από πλευράς τους;

Δυστυχώς, οι γυναίκες του PDL δεν άσκησαν κριτική με κανέναν τρόπο στον πρωθυπουργό. Μάλιστα σκέφτηκαν να διοργανώσουν μια διαδήλωση υπεράσπισης και υποστήριξής του, μετά τις 13 Φεβρουαρίου. Αυτό οφείλεται στο σύστημα εξουσίας που χαρακτηρίζει το κόμμα –μια εξουσία του αρχηγού, του μόνου αδιαμφισβήτητου ηγέτη του κόμματος. Αν ένα κόμμα είναι οργανωμένο έτσι, είναι σαφές ότι δεν υπάρχει δυνατότητα κριτικής ή ξεσηκωμού. Για τις γυναίκες του κόμματος, ο Μπερλουσκόνι είναι ένας άγιος. Δεν μπορούν να πουν τίποτα ενάντια σε όσα λέει ή κάνει, γιατί μπαίνοντας στο κόμμα έχουν αποδεχτεί τον «κανονισμό» αυτό.

Αν και η σύγχρονη αριστερά γνωρίζει ότι τα προβλήματα των γυναικών δεν είναι κάτι που θα αντιμετωπιστεί μετά το σοσιαλισμό, οι σχέσεις των φύλων στο εσωτερικό των αριστερών κομμάτων δεν είναι εκ των προτέρων σχέσεις ισότητας. Τι κάνει γι’αυτό η Επανίδρυση;

Δεν ξέρω αν είναι αλήθεια ότι η αριστερά έχει καταλάβει όντως ότι η γυναικεία απελευθέρωση είναι μια προτεραιότητα, τουλάχιστον όσο είναι και η απελευθέρωση από τον καπιταλισμό. Καμιά φορά αμφιβάλλω ως προς αυτό, γιατί είναι άλλο να το λέει κανείς με τα λόγια, και άλλο να δρα έχοντάς το συνειδητοποιήσει. Ο δρόμος είναι ακόμα μακρύς. Οι σχέσεις ανδρών-γυναικών, η κριτική στην εξουσία και την ισχύ, η ίση εκπροσώπηση των δύο φύλων, είναι κεντρικά σημεία για ένα κόμμα της αριστεράς, αλλά ακόμα μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα μπροστά στην κρίση, μπροστά σε ζητήματα «αμιγώς» κοινωνικά, όπως η εργασία. Στα κόμματα της αριστεράς, και στην Επανίδρυση επίσης, υπάρχει σίγουρα μεγαλύτερη κατανόηση, μεγαλύτερη προσοχή στα ζητήματα των γυνακών. Δυστυχώς όμως δεν μπορούμε ακόμα να ισχυριστούμε ότι έχουν απαλλαγεί από την ανδροκρατία. Το κόμμα μου δεν είναι τέλειο, και μέσα εκεί πρέπει καθημερινά να δίνουμε ως γυναίκες τη μάχη του φύλου, γιατί η ανδρική εξουσία δεν χαλαρώνει, τόσο στη δεξιά όσο και την αριστερά. Με άλλη τόση βεβαιότητα, ωστόσο, μπορώ να πω ότι το κόμμα μου παραμένει ένα από τα πιο «φιλόξενα» για τις γυναίκες, και αυτός είναι ένας από τους λόγους που είμαι μέλος του.

Πολλές γυναίκες, οι περισσότερες ίσως, βλέπουν το φεμινισμό σαν κάτι εξωτικό. Αυτό, μεταξύ άλλων, ίσως μας υποχρεώνει να μιλάμε για φεμινισμούς, αντί για «φεμινισμό» στον ενικό. Αν αυτό ισχύει, ποιο είδος φεμινισμού θεωρείς ότι είναι ηττημένο και ποιον χρειάζονται οι γυναίκες σήμερα;

Θα μπορούσαμε να συζητάμε μέρες γι’αυτό, αλλά θα μείνω σε κάτι που για μένα είναι το πιο κρίσιμο: θα μιλήσω για ισότητα και διαφορά. Τα πρώτα γυναικεία κινήματα του περασμένου αιώνα συγκροτήθηκαν γύρω από την αρχή της ισότητας ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες, ίσως γιατί γεννήθηκαν στα συμφραζόμενα της παγκόσμιας ισότητας που ο σοσιαλισμός και ο κομμουνισμός προωθούσαν ανέκαθεν. Η διαφορετική μεταχείριση ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες, μέσα και έξω από την πολιτική και στο δημόσιο χώρο, έδωσαν το έναυσμα για τον πρώτο φεμινισμό. Η μάχη λοιπόν δόθηκε γύρω από τη διεκδίκηση της ισότητας. Στις προηγούμενες δεκαετίες άλλαξαν πράγματα και φτιάχτηκαν νόμοι που έδειχναν να βάζουν άνδρες και γυναίκες στο ίδιο επίπεδο. Η ισότητα αναγνωρίστηκε de jure. Σήμερα, 40 χρόνια μετά την έκρηξη του φεμινισμού της ισότητας, που φαίνεται να έχει κερδίσει σε επίπεδο νομοθεσίας και συλλογικού φαντασιακού, μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι οι γυναίκες έχουν ανάγκη έναν άλλο φεμινισμό: αυτόν που μας θα μας επιτρέπει να ανακαλύπτουμε και να ασκούμε τη διαφορά, ακριβώς γιατί η ισότητα των δικαιωμάτων δεν υπάρχει de facto.

Ο μύθος της ισότητας απομείωσε τη γυναίκα σε κακέκτυπο του άνδρα. Την περιόρισε σε κανόνες, γλώσσα και συμπεριφορές κομμένες και ραμμένες στα μέτρα των ανδρών. Εκεί η ίδια έμπαινε ως φιλοξενούμενη, όχι ως οικοδέσποινα. Τις τελευταίες δεκαετίες μας δίδαξαν ότι η ελευθερία μας επιτυγχάνεται στην πραγματικότητα όταν, σε ό,τι αφορά την ισότητα των δικαιωμάτων, είμαστε ελεύθερες να μπορούμε ακόμα και να ξαναγράφουμε αυτά τα δικαιώματα, ώστε αυτά να μας εξυπηρετούν. Μια γυναίκα δεν είναι μια εναλλακτική εκδοχή του άνδρα, αλλά μια Άλλη ως προς τον άνδρα. Ο στόχος του φεμινισμού σήμερα, λοιπόν, είναι να ανακαλύψουμε και να ασκήσουμε τη διαφορά μας, να αρνηθούμε την έννοια της ισότητας που η πατριαρχία έχει επιβάλει για να μας κρατάει ήσυχες μέσα στο κλουβί. Για μια πραγματική απελευθέρωση των γυναικών του κόσμου –και γιατί αν κάνουμε το σοσιαλισμό χωρίς να μας απασχολεί αυτό, δεν θα έχουμε κάνει παρά μια βαρβαρότητα λίγο μικρότερη.

Μοιραστείτε αυτό το άρθρο

About Author: Red Notebook

Το κόκκινο τεφτέρι